Jurnalistika terminləri lüğəti

Televiziya jur­nalistikasında M. sözün təsir qüvvəsini artırır, ona müsbət, yaxud mənfi çalar əlavə edir. M. ən mühüm qeyri-verbal kommunikasiya vasitələrindən biridir; ­jurnalistikada obyektivlik prinsipinin pozul­ması üçün bəzən jurnalistin bir üz ifadəsi kifayət edir.

1. Xırdaölçülü mətbəə şrifti.

M. şriftinin hündürlüyü 7 punkt (ölçü sistemindən asılı olaraq 2,46–2,63 mm) təşkil edir. Bu şriftdən ­ensiklopedik nəşrlərdə, kiçiköl­çülü kitab­lar­da, bəzən xırda qəzet elan­larında, şə­kil­altı mətnlərdə, cədvəllərdə istifadə ­olunur.

2. Kiçik formatlı kitab, yaxud musiqi albomu.

Obyektin keyfiyyətli foto və videoçəkilişinin aparılması üçün zəruri sayılan işıqlanma dərəcəsi, işıq enerjisi.

İnsanın gözü kameranın obyektivindən və ötürücü borusudan qat-qat həssasdır, təsviri aydın görmək üçün ona daha az işıq lazımdır. Bu səbəbdən gözlə görünən bir çox səhnələr çəkilişdə qaranlıq alınır, M.İ.-nı təmin et­mək üçün yerin dəyişdirilməsinə və ya əla­və işıq mənbəyi quraşdırılmasına eh­tiyac yaranır. Fotoqrafiyada və teleistehsalatda işıqlanma səviyyəsini ölçmək üçün eksponometr adlı cihazdan istifadə olunur.

Bax: baş məqalə.

Multimedia məlumatlarının (mətn, təsvir, audio və video informasiya) mobil rabitə şəbəkələri ilə ötürülməsi sistemi.

MMS məh­dud həcmli məlumatların yalnız mobil telefona deyil, elektron poçt ünvanına da çatdırılmasını təmin edir.

Yerlərini sərbəst şəkildə də­yişə bilən informasiya ötürücüsü və qə­buledicisi arasında simsiz çevik əlaqə.

İlk M.R. forması XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəlində gəmilər arasında qurulmuş ­radio əlaqəsi olub. 1946-cı ildə ABŞ-ın AT&T şirkəti və Southwestern Bell la­boratoriya­sı daha çevik mobil əlaqəni təmin edən radiotelefonların istehsalına başlayıb. ­Ağır­lığı 40 kq olan bu radiotelefonlar avto­mobillərdə quraşdırılıb. 1973-cü ildə Mo­torola şirkəti (ABŞ) dünyada ilk dəfə bilavasitə hərəkət edən insanlara mobil telefonlar vasitəsilə əlaqə yaratmaq imkanı verib. Ağırlığı 1,15 kq olan bu qur­ğular cib te­lefonlarının prototipi olub. Məhz mobil cib telefonlarının, ardınca isə internet şəbə­kə­lə­rinin yaranması jur­nalistikanın bir çox yeni sahələrinin for­malaşmasına təkan verib.

Yerlərini sərbəst şəkildə dəyişə bilən informasiya ötürücüsü və qə­buledicisi arasında simsiz çevik əlaqəni təmin edən elektron qurğu.

M.T. sə­nayesi media sənayesinin ən sürətlə inkişaf edən sahəsidir. M.T.-lar vasitəsilə hazırlanmış foto və videoreportajlardan, digər materiallardan bütün KİV geniş istifadə edir.

Həmçinin bax:

• mobil rabitə

1. Hər hansı mövzuya, prob­lemə münasibətdə fərqli mövqe tutan adam­ların diskussiya xarakterli tədbir və veri­lişlərdə əvvəlcədən müəyyən­ləşdiril­miş qaydalara əməl etməsinə nəzarətin həyata ke­çiril­məsi.

2. İnternet müzaki­rələrində saytın sahibinin müəy­yən­ləş­dirdiyi standartlara əməl olunması üzə­rində nəzarətin həyata keçirilməsi.

Həmçinin bax:

• moderator

1. Hər hansı mövzuya, problemə münasibətdə fərqli mövqe tutan adam­ların diskussiya xarakterli tədbir və veri­lişlərdə əvvəlcədən müəyyən­ləşdiri­l­miş qaydalara əməl etməsinə nəzarəti həyata keçirən şəxs, aparıcı.

M.-un əsas vəzifəsi tərəflər arasında yaranan müba­hisəni səmərəli məcraya yönəltmək, işti­rakçılar arasında ədalətli vaxt balansını təmin etmək, çıxışçıların mövzudan uzaq­laş­ma­sına imkan verməməkdir.

2. İnternet müzakirələrində saytın sahibinin müəy­yənləşdirdiyi standartlara əməl olunması üzərində nəzarəti həyata keçirən şəxs, istifadəçi.

M. mü­za­kirəyə qoşulan bütün digər istifadəçilərdən daha geniş hüquq­lara malikdir. O, başqalarının standartlara uyğun gəlməyən məlumatlarını redaktə edə, saytdan çıxara, yaxud onların sayta girişinə məhdudiyyət qoya bilər. 

Həmçinin bax:

• moderasiya

1. Re­al prosesin, obyektin parametrlərinin qav­ranılması, asan idarə olunması, yaxud sadəcə bənzədilməsi üçün sadələşdirilmiş təsviri.

M. birbaşa studiyada, səhnədə və ya çəkiliş pavilyonunda quraşdırılır. Televiziya filmlərində onların real olmadığı əksər hallarda bilinmir.

2. Hər hansı janrda nümunəvi yazı materialına, verilişə xas olan xüsusiyyətləri özündə əks etdirən yaradıcılıq məhsulu.

Bu halda M. olaraq gös­­tərilən əsər, bir növ, qəlib, sxem rolunu oy­nayır.

Telefon xətti ilə istifadəçini lokal kompüter şəbəkəsinə qoşan, yaxud ayrıca kompüteri qlobal şəbəkəyə birləşdirən elektron cihaz.

M.-da bir, yaxud ümu­mi ölçüləri həmin sahədən kənara çıx­ma­yan bir neçə reklam yerləşdirilə bilər. Çap KİV-də reklam M.-una «reklam bloku» da deyilir.

1. Bir tonallıqdan başqasına keçid.

2. Səsin nitqə məna verən dəyişikliyi.

3. İnformasiya siqnalı daşıyan dalğa tezliyinin hər hansı parametrinin dəyişməsi.

M. elektron avadanlıqların vizual görüntünü təmin edən hissəsidir və ekrandan, qida blokundan, idarə mexanizmindən, ­korpusdan ibarətdir. O, kompüterdən, qur­ğudan ayrı qoyula, yaxud bilavasitə onların üzə­rində quraşdırıla bilər.

2. Təsvirin key­fiy­yətinə, kadrın quruluşuna vizual nəzarət etmək üçün televiziya studiyasında, rejissor pultunda quraşdırılan videonəzarət qurğusu.

3. Monitorinqi həyata keçirən şəxs.

M. hər hansı prosesi, məlumat ­top­­­­­lusunu araşdırır, ümumiləşdirir və ­qiy­­­­­mət­ləndirir. 

4. Proqramlaşdırmada və informatikada prosesləri tənzimləyən, yoxlayan, onlara nəzarət edən müxtəlif proqramlar.

Həmçinin bax:

• monitorinq

2. İnternetdə veb-saytın bü­tün parametrlər üzrə daim işlək və­ziyyətdə ­ol­masına nəzarət prosesi.

M. xidmətləri resursun minlərlə istifadəçi müraciətinə necə cavab verdiyini yoxlayır və aşkar edilən problemlər barədə mü­təxəssislərə hesabat göndərir.

Həmçinin bax:

• monitor