Reklam
Reklam

Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti

formalizm

Bədii əsərlərin ideya məzmununu arxa plana çəkərək onların yalnız formasına əhəmiyyət verən bədii-estetik meyil.

F. XIX–XX əsrlərdə mövcud olmuş bir sıra ədəbi cərəyanlarda (avanqardizm, dadaizm, konstruktivizm, futurizm və s.) təzahür edir. Әsərin formasına mövzu və məzmundan təcrid edilmiş halda baxan formalistlər bədii əsəri ancaq süjet qurmaq üsullarının, yeni ifadələrin, yeni vəznqafiyə “ixtira”larının məcmusu hesab edirlər. Şeirdə mənasız söz oyunbazlığı etmək, mətnin anlaşılmasını çətinləşdirən səs oxşarlığı arxasınca getmək, süni “söz yaradıcılığı” ilə məşğul olmaq F. üçün səciyyəvi xüsusiyyətlərdir. Ümumiyyətlə, əsərdə bədii forma və dil-üslub tələblərinin kəskin şəkildə qoyulmasını və meyar səviyyəsinə qalxmasını (məsələn, dodaqdəyməz, yanıltmac janrlarında) formalizmin təzahürü kimi qiymətləndirmək olar.

Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti