Все словари

ilbizlik [ilbizdix'] isim

1. İlbiz çox olan yer. □ Evin dalı ilbizlikdir.
2. Məcazi mənada: adam sancma, əlaltından, gizlindən iş görmə. □ İlbizlik etmək.

ildən-ilə [ildən-ilə] zərf

Hər il keçdikcə, getdikcə. □ Ölkəmiz ildən-ilə inkişaf edir.

ildırım [ildırım] isim

ildırımlı [ildırımlı] sifət

1. Çox vaxt ildırım çaxan. □ İldırımlı çöllər.
2. Məcazi mənada: təşbehlərdə parlayan, işıqsaçan, ehtiraslı, iti mənalarında. □ Əsir qızın ildırımlı gecələri andıran qara gözlərində.. həyatının yeni bir məna ilə titrədiyini gördü. (Ə.Məmmədxanlı).

ildız [ildız]

ildönümü [ildönümü] isim

Hər hansı bir tarixi və b. hadisədən daha bir il keçdiyini göstərən gün. □ Şairin ölümünün ildönümünə həsr olunmuş gecə.

ilə¹ [ilə] qoşma

1. Qoşulduğu sözlə bəzən (samitlə qurtaranda) bitişik, bəzən də (saitlə qurtaranda) ayrı yazılaraq vasitə mənasını bildirir. □ Çömçə ilə dəryanı qurutmaq olmaz. (Atalar sözü).
2. Qoşulduğu sözlə bəzən (samitlə qurtaranda) bitişik, bəzən də (saitlə qurtaranda) ayrı yazılaraq hərəkətin müəyyən məkan boyunca icra olunduğunu, davamını bildirir. □ Dağların başı ilə; Dibinin daşı ilə; Yara bir namə yazdım; Gözümün yaşı ilə. (Bayatı).
3. Qoşulduğu sözlə bəzən (samitlə qurtaranda) bitişik, bəzən də (saitlə qurtaranda) ayrı yazılaraq iş və hərəkətin tərzini bildirir. □ Hiylə ilə iş görən, möhnət ilə can verər. (Atalar sözü).

ilə² [ilə] bağlayıcı

1. Qoşulduğu sözlə bəzən (samitlə qurtaranda) bitişik, bəzən də (saitlə qurtaranda) ayrı yazılaraq birgəlik bildirir. □ Ər ilə arvadın torpağı bir yerdən götürülüb. (Atalar sözü).
2. Qoşulduğu sözlə bəzən (samitlə qurtaranda) bitişik, bəzən də (saitlə qurtaranda) ayrı yazılaraq işin birlikdə görüldüyünü bildirir. □ Mahir ilə Sevda birgə imtahana hazırlaşırdılar.

ilələbəd [ilələbəd] zərf ərəb

1. Həmişə, daima, nəhayətsiz, sonsuz olaraq.
2. Heç bir vaxt, bir daha, qətiyyən, əbədən. □ İlələbəd sizə ayaq basmaram.

ilən [ilən] qoşma

Arxaizm. “İlə” sözünün qədimi forması. □ Bir şəm ki haqdan yana, heç bad ilən sönməz. (Atalar sözü).

iləri [iləri]

ilgək [ilgəx'] isim

1. Paltarın yaxasında, qolunda, cibinin ağzında və b. yerində düyməni və ya qarmağı keçirmək üçün sapdan, qaytandan düzəldilən balaca yarıq və ya halqa; düymə yeri. □ İlgəyi tikmək.
2. Rəsmi paltarın yaxasında rəngli sırma. □ ..əynində boz şineli, şinelin yaxasında, yaşıl rəngli ilgəklərin üstündə qoşa kubiklər vardı. (Ə.Vəliyev).
3. Toxunma şeylərin (xalça, corab, parça və s.-nin) ayrı-ayrı halqaşəkilli düyünləri. □ ..xalçanı açıb diqqətlə hər şəklinə, hər naxışına, hər ilgəyinə bir də baxdı. (Mir Cəlal).

ilgəkləmə

ilgəkləmək [ilgəx'ləməx'] feil

İlgək vurmaq, ilgək açmaq.

ilgəklənmə

ilgəklənmək [ilgəx'ləmməx'] feil

İlgək tikilmək, ilgək vurulmaq, ilgək açılmaq. □ Köynəyin yaxası ilgəklənib.