Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti

realizm

lat. realis – olduğu kimi, həqiqi

Ədәbiyyat vә incәsәnәtdә həyat hadisələrinin olduğu kimi təsvir edilməsini nəzərdə tutan bədii metod.

İstənilən bədii əsərdə iki element özünü göstərir: real həyatda mövcud olan ob­yek­tivlik, müəllif yanaşması və ifadə tərzi ilə ortaya çıxan sub­yektivlik. Hәyat hadisәlərini seçmәk, qiymәtlәndirmәk vә tipik hadisəlәr kimi tәqdim etmәk sәnәtkarın hәmin ha­di­sәlərә hansı nöqteyi-nәzәrdәn yanaşması ilә bağlıdır. Realizm üçün obyektivlik əsasdır; müəllif mövqeyi heç bir halda onu təhrif etməməlidir. Burada fakt və hadisələrin ideallara uyğun deyil, real təsviri tələb olunur. Realizm müxtәlif dövrlәrdә, müxtəlif xalqların ədəbiyyatında yeni və fərqli keyfiyyətlər kəsb edib. O, әdəbiyyatda yeni әdəbi formaların, xüsusilə roman və dramın, eləcə də satiranın daha da inkişaf et­mә­sində mühüm rol oynayıb. D.Defo “Robinzon Kruzo” әsәri ilə ingilis realist romanının bünövrәsini qoyub. Ədə­biy­ya­tımızda realizm bədii yaradıcılıq metodu olaraq XVIII əsrdən M.P.Vaqif yaradıcılığı ilə başlayıb. XIX əsrin ortalarında M.F.Axund­zadənin şəxsində maarifçi realizm cərəyanı ya­ra­nıb. C.Məm­mədquluzadə, M.Ə.Sabir, Ə.Haqverdiyev, Ö.F.Ne­man­zadə, Ə.Qəmküsar, Ə.Nəzmi və M.Möcüzün timsalında tənqidi realizm yaranıb.

Həmçinin bax:

• romantizm