XIX əsrin əvvəllərində, romantizmlə eyni vaxtda Qərb ədəbiyyatında meydana gəlmiş ədəbi cərəyan.
Tənqidi realizmin əsas ideya konsepsiyası sosial ədalətsizliyin tənqidi kontekstində məzlumların gündəlik ağır həyatının əks olunması idi. Bu cərəyanın nümayəndələri sayılan O.Balzakın, C.Eliotun əsərlərində insan həyatı və psixologiyasının onun yaşadığı sosial mühitlə bağlılığı ön plana çıxarılırdı. Azәrbaycan ədəbiyyatında tənqidi realizm XIX әsrdә, M.F.Axundzadənin yaradıcılığında meydana çıxıb. XX әsrin әvvәllərində tənqidi realizm C.Mәmmәdquluzadә, M.Ә.Sabir, Ә.Haqverdiyev, Ә.Nәzmi vә başqalarının fәaliyyәti sayәsindә keyfiyyәtcә yeni mәrhәlәyә daxil olmuşdur.
Həmçinin bax:
Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti