Dictionaries
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti
HUMAYUN fars.
humayun sözündən olub, uğurlu, məsud, mübarək mənalarında olub, keçmişdə padşahlar, sultanlar və adları çəkilmədən onlarla əlaqədar deyilən ifadədir.
Azərbaycan antroponimikasında musiqi parçalarının adlarından yaranmış şəxs adları sırasındadır. Humayun həm də N.Gəncəvinin “Xosrov və Şirin”poemasında surətlərdən birinin adıdır. Humayun bu gün nəinki Azərbaycanda, eləcə də Şərq xalqlarında çox sevilən klassik muğamlardan birinin adıdır. Dilimizdə müştərək şəxs adlarındandır. Bu gün məişətimizdə Humayun adının daşıyıcıları, əsasən, orta və yaşlı nəslin nümayəndələridir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiHÜMMƏT ərəb.
hümmat sözündən olub, Azərbaycan dilində alışma, çalışqanlıq, səy, cəhd, əzm, təşəbbüs, əl-ələ verib çalışma, qəsd, dilək, istək, məram, lütf, himayə, yardım, fəaliyyət mənalarındadır.
1917-ci ildə ictimai-siyasi xadim N.Nərimanovun yaratdığı təşkilatın, həm də qəzetin adı “Hümmət” də sözün himayə, yardım, fəaliyyət mənası ilə əlaqədar olaraq adlandırılmışdı. Hümmət artıq məişətimizdə unudulmaqda olan şəxs adları sırasındadır. Adın Hümbət variantı da mövcuddur. Bu gün həm Hümbət, həm də Hümmət, əsasən, soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiHÜMMƏTALI ərəb.
Hümmət və mürəkkəb adların tərkibində işlənən Əli adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Hümmətəli (bax: ad – HÜMMƏT; ƏLİ) kişi adı ali, üstün fəaliyyət, yüksək məram, Əli təşəbbüsü, Əli qeyrəti, həmçinin buna yaxın anlamları ifadə edir. Adın Hümbətəli variantı da mövcuddur.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiHÜNƏR ərəb.
hünar sözündən olub, Azərbaycan dilində bacarıq, məharət, ustalıq, qabiliyyət, fərasət, həmçinin buna yaxın olan çətin şəraitdə bir işi, tədbiri, tapşırığı həyata keçirmək üçün rəşadət, qoçaqlıq, fədakarlıq kimi anlamları da ifadə edir.
XX əsrin ortalarına qədər məişətimizdə geniş yayılmış kişi adı Hünər bu gün artıq unudulmuş şəxs adları sırasındadır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiHÜSEYN ərəb.
hüseyn sözündən olub, dilimizdə gözəl, göyçək anlamındadır.
Azərbaycan antroponimikasında İslam dini ilə əlaqədar kişi adlarından olan Hüseyn əslində Həsən şəxs adının (bax: ad – HƏSƏN) kiçildilmiş formasıdır, “kiçik Həsən” mənasındadır. Məhəmməd Peyğəmbərin nəvəsi Həzrət Hüseynin adındandır. İslam tarixindən məlum olur ki, Hüseyn ibn Əli öz həyatı boyu zülm və haqsızlığa qarşı mübarizədə şücaət və azadlıqsevərliyi ilə məşhur olmuşdur. Uşaqlıq dövrünün altı ilini babası Məhəmməd Peyğəmbərin yanında keçirmişdir. Babasının vəfatından sonra otuz il atası Əli ilə birgə yaşamış və Əlinin hakimiyyəti dövründə irəli çıxan çətinliklərdə fəal iştirak etmişdir. Atası şəhid olan vaxtdan siyasi və ictimai həyatda qardaşı Həsən ibn Əli ilə çiyin-çiyinə çalışmışdır. İslam tarixində Hüseyn haqqında olan müsbət məlumatlar məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarından olmasını təmin etmişdir. Adın təhrif olunmuş formaları Söyün, Useyn, Hüsən də sonradan müstəqil kişi adları kimi rəsmiləşmişdir. Addan formalaşmış Hüseynov, Useynov, Hüseynli, Hüseynzadə soyadları da dilimizdə geniş yayılmış soyadlardandır. Azərbaycanda Hüseyn antroponimi ilə əlaqədar kifayət qədər toponim də mövcuddur. Məsələn, Hüseynhacılı, Hüseynli, Hüseynuşağı və s.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti