Все словари

yandırıb-yaxmaq [yandırıp-yaxmax] feil

Məcazi mənada: mənəvi əzab və iztirab vermək, ruhən incitmək, çox ağır təsir etmək. □ Əzizim baxar doymaz; Yandırar-yaxar, doymaz; Baxdıqca gözlərimdən; Qanlı yaş axar, doymaz. (Bayatı).

yandırıcı [yandırıcı] sifət

1. Yandırmaq xassəsi olan; yandıran, yaxıcı, qızmar. □ Günəşin yandırıcı şüaları.

2. Məcazi mənada: yandırmaq xassəsi olan; yandıran, yaxıcı, qızmar. □ ...yandırdı məni yandırıcı firqəti anın. (İ.Nəsimi).

yandırılma

yandırılmaq [yandırılmax] feil

“Yandırmaq” feilinin məchul növü. □ De, bəlkə də od içində bu gecə yarı; Söndürürsən yandırılmış bir xanimanı. (S.Vurğun).

yandırma

yandırmaq [yandırmax] feil

1. Yanmağına səbəb olmaq; alışdırmaq. □ İşığı yandırmaq. Fənər yandırmaq. Gündüz çıraq yandıran, axşam qaranlıqda qalar. (Atalar sözü). Ağ evi görüb, qara evi yandırmazlar. (Atalar sözü).

2. Şiddətli təsir etmək (isti, qızmar, qaynar şey). □ Çay əlimi yandırdı.

3. Qaraltmaq, rəngini tündləşdirmək. □ Dağ havası adamın üz-gözünü yandırır.

4. Dalamaq. □ Gicitkən əllərimi yandırdı.

5. Məcazi mənada: mənəvi əzab və iztirab vermək, ruhən incitmək, çox ağır təsir etmək. □ Ancaq bir nəfəri Mirzənin vəfatı yandırırdı. (Ə.Haqverdiyev).

yandırtma

yandırtmaq [yandırtmax] feil

Yandırmağa məcbur etmək.

yanğı [yanğı] isim

1. Ürəyi su istəmə, susama, susuzluq, atəş. □ Su yanğımı kəsmir. Atlar yanğıdan əldən düşdü.

2. Yanğın. □ Belə od olmaz, böylə alo! Od deyil, yanğı deyil, lovdur, lo! (M.Ə.Sabir).

3. Məcazi mənada: böyük həsrət, şiddətli arzu (adətən “ürək” sözü ilə). □ Mənim ürəyimin yanğısı su ilə sönən yanğıdır? (M.F.Axundzadə).

4. Məcazi mənada: təsir mənasında.

yanğılı [yanğılı] sifət

1. Yanğısı olan, susamış.

2. Məcazi mənada: odlu, alovlu, atəşin. □ El tazə havalar, yeni sözlər sevir indi; Atəşli könül, yanğılı dillər sevir indi. (Ə.Nəzmi).

yanğın [yanğın] isim

1. Binanı, əmlakı, ümumiyyətlə yana bilən hər şeyi geniş miqyasda qaplayıb məhv edən alov, atəş; habelə yanma prosesinin özü. □ Yanğın baş vermək. Yanğını söndürmək. Meşə yanğını. Yanğına qarşı tədbirlər. Zəlzələni görən yanğına razı olar. (Atalar sözü).

2. Məcazi mənada: geniş sahələrə yayılan, hər tərəfi qavrayan bir hadisənin güclü təzahürü, inkişafı haqqında. □ Müharibə yanğını.

yanğınsöndürən [yanğınsöndürən] isim

1. Yanğın dəstəsində xidmət edən şəxs, yanğın komandası işçisi. □ Yanğınsöndürənlər dənizdən buruğa şlanqlarla su çəkirdilər. (M.Süleymanov).

2. Yanğın söndürmək üçün cihaz. □ O, bir küncə çəkilib əlində tutduğu yanğınsöndürəni alova tərəf çevirdi.

3. Sifət kimi: yanğın söndürmək üçün işlədilən, yanğın söndürməyə məxsus. □ Yanğınsöndürən cihaz. Yanğınsöndürən şlanq.

yanı [yanı]

yanıb-tökülmək [yanıp-tökülməx'] feil

1. Bir haqsızlıq qarşısında və ya başqa bir səbəb üzündən ağır mənəvi əzab və işgəncə keçirmək; yanıb-yaxılmaq.

2. Qibtə etmək, paxıllıq etmək. □ Sədr baxdı, baxdı, yandı-töküldü. (Mir Cəlal).

yanıb-yaxılmaq [yanıp-yaxılmax] feil

1. Ürəkdən heyifsilənmək, çox acımaq, ağır mənəvi əzab və iztirab keçirmək. □ Vaqif bu mənzərəyə baxıb düşünür və düşündükcə də yanıb-yaxılırdı. (Y.V.Çəmənzəminli).

2. Məcazi mənada: aşiq və məftun olmaq, eşq mübtəlası olmaq. □ Fərhad Şirin ucundan; Yandı-yaxıldı, ay gözəl! (Aşıq Ələsgər).

3. Acığından, hirsindən boğulmaq, yanıb-tökülmək, bərk hirslənmək. □ Kişi yanıb-yaxılaraq bu dəfə cavab verməyə söz tapmadı. (İ.Əfəndiyev).