üfüqi diferensiasiya

lat. differentia – fərq, müxtəliflik

Landşaft tiplərinin ekvatordan qütblərə doğru qanunauyğun şəkildə dəyişməsi.

Coğrafi örtüyün Ü.D.-sına səbəb günəş enerjisinin coğrafi enliklər üzrə qeyri-bərabər paylanması, nəticədə istilik, rütubət, mineral və üzvi maddələr dövranı intensivliyinin dəyişməsidir. Günəş şüalarına perpendikulyar səth (ekvatorial enliklər) maksimal enerji alır, meyillilik artdıqca (qütblərə doğru) enerji azalır.