Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti

qrammatik şəkilçi

Sözün formasını dəyişən, yeni söz ya­rat­mayan şəkilçi.

Qrammatik şəkilçilər Azərbaycan dilinin qrammatikasında daha çox iki nitq hissəsi ilə bağlıdır: isim və feillə. İsimlərə qoşulan qrammatik şəkilçilər: cəm şəkilçisi: -lar² (analar, nənələr); mənsubiyyət şəkilçiləri: -ım⁴ (-m), -ın⁴ (-n), -ı⁴ (-sı⁴), -ımız⁴ (-mız⁴), -ınız⁴ (-nız⁴), -ları² (anam, anamız, anan, ananız, anası, anaları); hal şəkilçiləri: -ın⁴ (-nın⁴), -a² (-ya²), -ı⁴ (-nı⁴), -da², -dan² (kitabın, kitaba, kitabı, kitabda, kitabdan); xəbər (şəxs) şəkilçiləri: -am², -ıq⁴, -san², -sınız⁴, -dır⁴, -dır⁴+lar² (adamam, adamsan, adamıq, adamsınız, adamdır, adamdırlar). Feillərə qoşulan qrammatik şəkilçilər: inkarlıq şəkilçisi: -ma² (yazma, gəlmə); feil şəkillərinin şə­kilçiləri: -a², -ası², -malı², -sa² (gələsi, deyəsi, yaza, oxumalı, oxusa); zaman şəkilçiləri: -ır⁴, -mış⁴ (-ıb⁴), -dı⁴, -acaq², -ar² (oxuyar, deyir, dedi, demiş, deyib, deyəcək, deyər); şəxs sonluqları: I şəxs: -ım⁴, -am², -m, -aq²(q-k), -ıq⁴(-q) (yazaq, oxumuşuq, alım, baxam); II şəxs: -san², -ın⁴(-n), -sınız⁴, -nız⁴ (almısan, oxudun, aldınız); III şəxs: -sın⁴, -dır⁴, -sın⁴(-lar²), -dır(lar) (alsın, yazsınlar, aldılar, oxumalıdırlar); məsdər şəkilçisi: -maq² (-ma²) (gəlmək, gəlməsi, oxumaq, oxuması); feili sifət şəkilçiləri: -mış⁴, -acaq², -an², -malı², -ası², -dıq⁴+mənsubiyyət şəkilçisi (yatmış (pişik), görüləcək (iş), yazan (adam), yazdığım (kitab); feili bağlama şəkilçiləri: -ıb⁴, -araq², -dıqca², -a²-a², -madan², -anda², -dıqda², -arkən², -dıqca⁴, -ınca⁴, -ar²-maz² (gülüb, gülərək, güldükcə, gülə-gülə, gülmədən, güləndə).