Словари
Tarix terminləri lüğəti
patriarxat
yun. pater – ata + arche – başlanğıc, hakimiyyət
Kişinin təsərrüfat, cəmiyyət və ailədə üstün rolunu təmin edən iqtisadi, ictimai və ideoloji münasibətlərin məcmusu.
P. ibtidai icma quruluşunun dağılması dövründə yaranıb və sonralar da uzun müddət mövcud olub. Əvvəllər tədqiqatçılar P.-ı birmənalı olaraq insan cəmiyyətinin başlanğıc forması hesab ediblər; məs.: XIX əsr ingilis alimi Q.Menin fikrincə, bəşəriyyətin inkişafı partiarxal ailədən patriarxal qəbilə və tayfaya, oradan isə dövlətə doğru gedib. Lakin öncə amerikalı tarixçi L.Morqan, sonra isə alman filosofu F.Engels bu fikrin yanlışlığını sübuta yetirməyə çalışıblar, matriarxatın (anaxaqanlığının) insan cəmiyyətinin ilkin forması olduğu barədə iddia irəli sürüblər. Onların fikrincə, matriarxatdan P.-a keçid yalnız cəmiyyətin sonrakı inkişaf mərhələsində baş tutub. Bununla belə, P.-ın ilkinliyi və qədimliyi nəzəriyyəsi etnologiyada aparıcı yer tutur, matriarxatın mövcudluğu isə, əsasən, inkar olunur.
Tarix terminləri lüğəti