Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

Azərbaycan antroponimikasında Can müstəqil şəxs adı kimi mövcud olmasa da, kifayət qədər mürəkkəb adın tərkibində komponent kimi çıxış edir. Məsələn, Canfəda (bax: ad – CANFƏDA), Canbaxış (bax: ad – CANBAXIŞ), Babacan (bax: ad – BABACAN), Əlican (bax: ad – ƏLİCAN) və s. Bu qəbildən olan şəxs adlarında can əsasən ruh, adam, könül, sağlamlıq, varlıq, fərd mənalarındadır. Bəzi mənbələrdə göstərilir ki, “can” sözü “kan, qan, kaan, xan” sözünün fonetik forması olub, yaranmış, yüksək, hörmətli, şöhrət sahibi, şöhrətli mənasındadır. M.Seyidov “can” sözünü “qan” sözünün fonetik dəyişmiş forması hesab edərək “ata”, “hakim” anlamında olduğunu qeyd edir Azərbaycan dilində can sözü ilə bağlı deyimlər çoxdur. Burada da can sözü müxtəlif anlamları ifadə edir. Məsələn, taqət, hey, sağlamlıq anlamında: Vallah, artıq canım da qalmamıç; yaxud Canım aldan getmiçdir; həyat, varlıq anlamında: Sana göra canımı da veraram; San manim canımsan; ruh, könül, ürək anlamında: Canında tanballik var; Kimsaya canı yanmır və s. Məcazi mənada: Sözümün canı budur ki..., Çatin bir çey yoxdur, canını almıçam və s.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Bala adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canbala (bax: ad – CAN; BALA) kişi adı canım bala, ürəyim bala mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Bağıç adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canbağış (bax: ad – CAN; BAĞIŞ) kişi adı təmənnasız olaraq can (ruh) bağışlayan, canını kimə isə, yaxud kimin isə, nəyin isə yolunda qurban edən, canlandıran mənasını ifadə edir.Adın təhrif olunmuş forması Canbaxış da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

Bax: Canbağış.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Budaq adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canbudaq (bax: ad – CAN; BUDAQ) kişi adı candan olan, əziz övlad, bala, ürəyim bala mənalarını ifadə edir.

Adın daşıyıcılarından Canbudaq Rzayev (1968-1992) I Qarabağ müharibəsində vətənimizin azadlığı uğrunda şəhid olmuş igid döyüşçülərimizdən biridir. 1988-ci ildə Xocalıda baş verən qətliam zamanı güclə xilas olmuş azərbaycanlıların əksər hissəsinin sığındığı Qaraqays kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş Canbudaq Rzayev ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və ərəb. Əhmad adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canəhməd (bax: ad – CAN; ƏHMƏD) kişi adı canım Əhməd, əziz, sevimli, yaxın insanım mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində çıxış edən can sözü və ərəb. Fada adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canfəda (bax ad – CAN; FƏDA) kişi adı canını qurban verən (adam), canından keçən (adam) mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində çıxış edən can sözü və ərəb. Faza adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canfəza (bax: ad – CAN; FƏZA) kişi adı ruhu yüksəldən, zövq verən, ürəkaçan, fərəh verən, könülaçan, adamı sanki yüksəkliklərə, göylərə qaldıran, canlandıran, ruhlandıran, ürəyi şadlandıran, cana can qatan mənasındadır. Adın təhrif olunmuş forması Canəfza da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

Bax: Canfəza.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən Canı adı və azərb. arxaikləşmiş bay titulunun birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canıbəy (bax: ad – CANI; BƏY) kişi adı Canı bəy anlamındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Canıbəy bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən Canı adı və fars. yar sözünün birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canıyar (bax: ad – CANI; YAR) kişi adı dost olan, dost ürəkli, dostcanlı, canı yarına (dostuna) bağlı, möhkəm mənasındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Canıyar bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.

mürəkkəb adların yaranmasında iştirak edən can və azərb. kiçi sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Cankişi (bax: ad – CAN; KİŞİ) kişi adı əsl kişi, kişi xislətli, kişi ürəkli, kişi ruhlu, kişi kimi mərd, qüvvətli mənasındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Cankişi bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. -lar kəmiyyət şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canlar (bax: – CAN; LAR) kişi adı ürəkli, ruhlu olan, həyata ruhlandıran, canlara dəyən, həddindən artıq səmimi, insan olan (adam) mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və Polad adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canpolad (bax: ad – CAN; POLAD) kişi adı polad ruhlu, polad ürəkli, güclü, qüvvətli, qorxmaz mənasındadır.