Məsəllər, deyimlər

BİŞMİŞ TOYUĞUN GÜLMƏYİ GƏLİR

►Mənasız, cəfəng bir şey, yaxud yalan danışıq haqqında işlədilən ifadə.

Bu ifadə Ziyaəddin Nəxşəbinin Şərq ölkələrində geniş yayılmış «Tutinamə»sində təsvir olunan bir hekayətlə əlaqədardır.

Həmin hekayətə görə: «Girman əmirinin bir süfrə dostu var idi ki, güləndə ağzından qızılgül tökülürdü. Bir gün bu əmirin çox hörmətli qonaqları gəlir və əmir öz həmsüfrə dostunun qabiliyyətini onların qarşısında nümayiş etdirmək istəyir. Dostunun dalınca adam göndərir. Əmirin yanına getməkdə olan dostu arvadının əxlaqı ilə bağlı yolda kifir bir zəncinin dediyi sözdən çox məyus olur, kədərlənir və əmirin məclisində nə qədər çalışırsa, gülə bilmir. Bundan qəzəblənən əmir onu zindana salır.

Bu əmirin arvadı da qulluqçulardan birinin məşuqəsi imiş. Həmin gecə əmirin arvadı öz oynaşı ilə görüşür. Həbsxananın pəncərəsindən onları görən əmirin süfrə dostu qəhqəhə çəkib gülür. O saat ətrafa qızılgüllər səpələnir.

Səhəri gün əmirlə arvadının oturduğu yerə bağban bir dəstə nərgiz gülü gətirir. Əmirin arvadı o dəqiqə üzünü yana çevirib başdan-ayağa çadraya bürünür və deyir: «Nərgiz gülü adam gözünə oxşayır, mən isə istəmirəm ki, əmirin gözündən başqa bir göz məni görsün, əmirin gözündən qeyri bir göz mənə baxsın».

Onların süfrəsinə çoxlu bişmiş toyuq qoyulmuşdu. Bu sözlər deyilən kimi toyuqlar gülməyə başlayır. Arvad əmirin yaxasından yapışır ki, toyuqların gülməsinin səbəbini desin. Bu əhvalat ətrafa yayılır. Bişmiş toyuqların nə üçün güldüyünü heç kəs izah edə bilmir.

Əmirin süfrə dostu da bunu eşidir və əmirə xəbər göndərir ki, bu hadisənin səbəbini deyə bilər. Əmir köhnə dostunu yanına gətirtdirir. O da gülməməyinin səbəbini, həbsxananın pəncərəsindən gördüklərini əmirə danışır və bişmiş toyuqların nə üçün güldüyünü ona başa salır».