Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el sözü və ərəb. Murad adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Elmurad (bax: EL; MURAD) kişi adı elin muradı, arzusu mənalarını ifadə edir. Ailələrdə dünyaya göz açan övlada bu adı qoyan valideynlər onun dünyaya gəlişinin təkcə onların deyil, bütün yaxınların, əzizlərin arzusu, muradı olduğunu ifadə etmişlər. Məişətimizdə adın Elmuraz variantı da mövcuddur.

Bax: Elmurad.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və fars. nar sözlərinin birləşməsindən yaranmış şəxs adıdır. Keçmiş Sovetlər birliyində yaşayan türk xalqları, müsəlmanlar arasında olduğu kimi, Azərbaycanda da Elnar, eləcə də Elnara(ə) (bax: ad – ELNARƏ) uzun müddət dəbdə olan şəxs adlarından olmuşdur. Elnar (bax: EL; NAR) kişi adı elin odu, atəşi; elin işığı, gözəli anlamını ifadə edir. Elnar antroponimi bu gün də məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarındandır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və ərəb. nur sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Elnur (bax: EL; NUR) kişi adı elin nuru, elin işığı mənalarını ifadə edir.

XX əsrin 70-ci illərindən bu günə qədər məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarındandır. Ümumiyyətlə, bu gün övladlara tərkibində el, ay, nur komponentlərinin işləndiyi mürəkkəb adların daha çox qoyulduğu müşahidə edilir.

el və oğlu sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. C.Cabbarlının çox məşhur “Oqtay Eloğlu” əsərinin qəhrəmanı Oqtayın təxəllüsündəndür. Eloğlu (bax: EL) kişi adı öz elinin, öz obasının oğlu, elinin dərdinə şərik olan, elini bəlalardan, gerilikdən qorumağa çalışan vətən oğlu anlamlarını ifadə edir. C.Cabbarlı da öz qəhrəmanını bu xüsusiyyətlərə malik bir şəxs olaraq yaratmış və xalqa sevdirə bilmişdir.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və sevar sözlərinin birləşməsindən yaranmış şəxs adıdır. Elsevər kişi adı (bax: ad – EL; SEVƏR) elini sevən, elinə vurğun, vətəninə bağlı mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və çad sözlərinin birləşməsindən yaranmış şəxs adıdır. Elşad (bax: EL; ŞAD) kişi adı çox yüksək rütbəli hökmdar, sərkərdə anlamlarını ifadə edir.

Bu gün mövcud əksər izahlı lüğətlərdə nədənsə Elşad antroponimi elin şadlığı, elin şad olması kimi izah edilir. Bildiyimiz kimi, bir zamanlar türklərdə şad xaqandan sonra yüksək hərbi titul olmuşdur. Tarixdə Tərdüş Şad, Tolis Şad, Buri Şad kimi, Elşad antroponimi də, yəqin ki, bir zamanlar El Şad kimi işlənərkən adın daşıyıcısının yüksək rütbəli şəxs olduğunu ifadə edirmiş, sonradan müstəqil kişi adı kimi formalaşmışdır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və fars. çan sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Elşən (bax: EL; ŞƏN) kişi adı eli, obası, şadyanalıq, şənlik içində olandır. XX əsrdə məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarından olsa da, bu gün müşahidəediləcək dərəcədə azalmışdır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və fars. tac sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adlarından olan Eltac (bax: EL; TAC) kişi adı el arasında sayılıb-seçilən, çox yüksəkdə tutulan nüfuzlu şəxs, elin sevimlisi mənasındadır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən tayfa birliyi, xalq, dövlət və ölkə anlamında (qədim türk dilində) işlənmiş el sözü və vaxtilə türklərdə xan ailəsinin kiçik üzvlərinin adına birləşdirilən tagin/takin titulunun birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Eltəkin (bax: EL; TƏKİN) kişi adı öz elinin şahzadəsi, elin təki anlamlarını ifadə edir.

Bir çox lüğətlərdə el kimi, elə bənzəyən mənası olduğu da göstərilmişdir. Bu, yəqin ki, Eltəkin şəxs adındakı takin komponentinin kimi mənasında izah edilməsiylə əlaqədardır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və tan sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Eltən (bax: EL; TƏN) kişi adı elin adət və ənənələrinə uyğun hərəkət edən, öz elinə, yurduna layiq olan, elə bərabər, tən olan, elinə uyğun olan anlamlarını ifadə edir.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və Turan sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Elturan (bax: EL; TURAN) kişi adı Turan elindən, türklərin vətənindən olanlar, eli Turan olandır.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən el və var (var olmaq) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Elvar (bax: EL) kişi adı elin var olması, elin məskən salması anlamlarını ifadə edir. Bu cəhəti nəzərə alıb Elvar kişi adının elin, camaatın məskən salması, bir yerdə məsunlaşması ilə əlaqədar olması qənaətinə gəlmək olar.

Mənbələrdə Elvar oronimi ilə də əlaqələndirilir. Məlum olduğu kimi, Azərbaycanın Göygöl bölgəsində Elvar dağı vardır. Toponimlərlə bağlı izahlı lüğətlərdə də əvvəllər yaylaq yeri olmuş Elvar toponiminin el-obanın məskəni, elin cəm olduğu yer mənasında olduğu ilə əlaqədar fikirlərə rast gəlinir.