Jurnalistika terminləri lüğəti

teleqraf

yun. tele – uzaq + yun. grapho – yazıram

1. İnformasiyanın naqillər, radio siqnalları və digər elektrik rabitə vasitələri ilə uzaq məsafəyə ötürülməsi üsulu.

2. İn­for­masiyanı naqillər, radio siqnalları və digər elektrik rabitə vasitələri ilə uzaq məsafəyə ötürən cihaz.

teleqraf rabitəsi

Sənədləşdirilmiş infor­masiyanın ötürülməsini təmin edən elektrik rabitəsinin bir növü.

T.R. vasitəsilə teleqramları, təsvirləri və s.-ni ötürmək müm­­kündür.

teleqraf sirri

teleqraf üslubu

Hər hansı xəbərin, yaxud fikrin yığcam, dəqiq və sadə formada ifadə tərzi.

T.Ü. jurnalistdən mümkün qədər az sözdən istifadə etməklə auditoriyaya maksimum informasiya çatdırmaq bacarığı tə­ləb edir. Bu üslubdan, əsasən, informasiya agentliklərinin xəbərlərində isti­fadə olunur. Lakin jurnalistikada T.Ü.-nun sadəliyi heç də onun bəsitliyi anlamına gəlmir. Əksinə, sözləri dəqiq seçmək, fik­rini aydın ifadə etmək üçün müəllif dil sahəsində dərin biliklərə yiyələnməlidir. Bu­nunla da T.Ü. termininin jurnalistikada və təbabətdə izahı fərqlənir. Tibb elmində ­­­T.Ü. ismin adlıq for­masından və qeyri-mü­əy­­­yən feillərdən is­tifadə nəticəsində sözlər arasında əlaqənin pozulması şəklində təzahür edən nitq ça­tışmazlığı kimi başa düşülür.

telekompozisiya

lat. tele – uzaq + lat. compositio – tərtib, birləşmə, əlaqə

Əhə­­miyyətli mövzuya, yaxud önəmli tarixi hadisəyə həsr edilən,  müxtəlif ele­ment­lərdən, o cümlədən musiqi parçalarından və bədii səhnələrdən istifadə olunan iri­həcmli, mürəkkəb tipli proqram formatı.

telemarafon

lat. tele – uzaqdan + yun. maraphon – yüngül atletikada qaçış üzrə yarış növü

Diqqəti müəyyən problemə yönəltmək və onun həllinə vəsait toplamaq üçün elm, mədəniyyət, incəsənət ­xa­dim­lərinin iştirakı ilə keçirilən uzun­­müddətli və fasiləsiz veriliş formatı.

T.-lar interaktiv olur, birbaşa efirdə ya­­­yım­lanır, adətən, yarı tok-şou, yarı konsert şəklində təşkil edilir. 2011-ci ildə Ukraynada ölkənin müstə­qil­liyinə dəstək kam­paniyası çərçivəsində 52 saat davam edən T. ən uzun fasiləsiz tok-şou kimi «Ginnesin rekordlar kitabı»nda qey­də alınıb.

teleradio fəaliyyətinin əsas prinsipləri

İstənilən yayımçının öz fəaliyyətində əsaslanmalı olduğu, qanunvericiliklə təsbit edilmiş mühüm qaydalar toplusu.

Azər­baycanda teleradio yayımçısı öz fəa­liyyə­tini informasiyanın əhatəliliyi, obyektivliyi, tam və doğru-dürüstlüyü, vətəndaşların öz fikir və baxışlarını sərbəst ifadə etməsi, ­ideoloji və siyasi plüralizm, tərəfsizlik və ­qə­rəzsizlik, insanların şəxsi həyatına mü­daxilənin yolverilməzliyi, milli-mənəvi də­yərlərin qorunması, peşə etikasına və əx­­laq normalarına riayət edilməsi, proq­ramların keyfiyyətliliyi kimi prinsiplər əsa­sında qur­malıdır.

teleradio proqramları

Geniş auditoriya üçün nəzərdə tutulan, daimi adı olan və davamlı şəkildə efirə gedən audio, audio­vizual xəbər və materialların məc­musu.

T.P. canlı yayımlana, yaxud əv­vəlcədən lentə alındıqdan sonra efirə verilə bilər.

teleradio proqramlarına verilən tələblər

Teleradio təkşilatlarının öz proq­ram­larını hazırlayarkən əməl etməli olduqları ilkin şərtlər və qaydalar toplusu.

Qa­nun­vericilikdə belə proqramlarla bağlı 9 tələb irəli sürülür: maarifçilik və mədəniyyət mə­sələlərinə üstünlük vermək, habelə proq­ramların tarazlaşdırılması yolu ilə efirin eynitipli verilişlərlə yüklənməsinin qar­şısı almaq; informasiyanın tərəfsizliyi, qə­rəz­sizliyi, əhatəliliyi, tam və doğru-dürüstlüyü prinsiplərini gözləmək şərti ilə hər kəsin öz fikir və baxışlarını sərbəst şəkildə ifadə etmək hüququna şərait yaratmaq; insan­ların şərəf və ləyaqətinin alçal­dıl­masına, işgüzar nüfuzunun ləkələnməsinə yol verməmək, şəxslərin hüquq və azad­lıq­larına hörmətlə yanaşmaq; faktları və ha­disələri ədalətli şərh etmək, birtərəfliliyə yol verməmək; terrorizm, zorakılıq, qəd­darlıq, milli, dini və irqi ayrı-seçkiliyi təbliğ etməmək; proqramlarda (verilişlərdə) ­döv­lət dilindən istifadəni təmin etmək; tele­radio yayımı sahəsində dövlət texniki standartlarından kənara çıxmamaq; eşit­mə qabiliyyəti qüsurlu olanlar üçün tədris və informasiya xarakterli sosial yayımlar təşkil etmək; milli-mənəvi dəyərləri ardıcıl olaraq qorumaq.

teleradio proqramlarının istehsalçısı

Geniş auditoriyaya yayımlanmaq üçün nə­zərdə tutulmuş teleradio proqramları ha­zırlayan fiziki və ya hüquqi şəxs.

teleradio təşkilatı

Teleradio proqramları (verilişləri) istehsal etmək və yayımlamaq səlahiyyəti olan, yaxud bu səlahiyyəti üçün­cü şəxs vasitəsilə həyata keçirən, mü­­vafiq surətdə dövlət qeydiyyatından keçmiş fiziki və ya hüquqi şəxs.

teleradio yayımçısı

teleradio yayımı

teleradio yayımının azadlığı

Vətən­daş­ların informasiya axtarmaq, əldə etmək, hazırlamaq, ötürmək və yaymaq hüqu­quna dövlət tərəfindən təminat veril­məsinə əsaslanan, teleradio yayımçılarının peşə müstəqilliyini qoruyan prinsip.

teleradio yayımının növləri