Jurnalistika terminləri lüğəti

Təyinatından, dəyə­rindən və məzmunundan, habelə ifadə forma­sından asılı olmayaraq yaradıcılıq fəa­liy­yətinin nəticəsi olan həm açıqlanmış, həm açıqlanmamış, obyektiv formada möv­cud elm, ədəbiyyat və incəsənət əsər­ləri.

Bir çox KİV məhsulları və jurnalist materialları da M.H.O. sayılır.

Həmçinin bax:

• müəllif

Müəllifə əsərindən, hazırladığı materialdan istifadəyə görə ödənilən pul mükafatı.

Jurnalistə qonorar redaksiya daxilində müəy­yən­ləş­dirilmiş qiymətlər üzrə materialın həc­minə, keyfiyyətinə, onun hazır­lanmasına sərf edilmiş əməyə görə, yaxud redaksiya ilə müəllif arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən ödənilir.

Müəllifin öz əsərində hər hansı hadisəyə, fakta, məsələyə dair ifadə etdiyi münasibət.

M.M. yalnız ona aid olan subyektiv fikirdir və əsəri yaymış KİV-in mövqeyindən fərqlənə bilər.

Həmçinin bax:

• jurnalist mövqeyi

Vətəndaşların və təş­kilat­ların öz əlyazmalarını, digər materiallarını şəxsi vəsait hesabına və müəllif redaktəsi ilə çap etdirdikləri kitab, qəzet, jurnal.

Müəllif əsərinin çap şək­lində həcminin ölçü vahidi.

Bir M.V. 40.000 çap işarəsinə bərabərdir. M.V. vahid müəllifin, həmçinin onun əsərinin mətni üzərində işləmiş tərcüməçinin, redaktorun, korrektorun qonorarı hesab­la­nar­kən əsas meyar, yaxud meyarlardan biri kimi gö­türülür.

M.H. qoruyucu vasitədir; o, əsər­lərin, o cümlədən KİV məhsulları və jurnalist ma­teriallarının qeyri-qanuni isti­fadəsinin, həmçinin plagiatın qarşısını ­al­mağa xid­mət edir. M.H. təyinatından, dəyə­rin­dən, məz­munundan, habelə ifadə for­masından asılı olmayaraq yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi olan açıqlanmış və açıqlanmamış, obyektiv formada mövcud əsərlərə şamil edilir. Bu mənada ideyalar, metodlar, proseslər, sistemlər, üsullar, konsepsiyalar, kəşflər, faktlar öz-özlüyündə M.H. ilə qo­runmur. M.H.-nun yaranması və həyata keçirilməsi üçün əsərin qeydiyyata alın­ması, hər hansı başqa üsullarla rəs­mi­ləşdirilməsi tələb ­olunmur. Subyektiv baxımdan isə M.H. – əsərlərin yara­dı­cı­larına məxsus olan, müstəsna xarakter daşıyan şəxsi qeyri-əmlak və əmlak hüquq­larıdır.

Həmçinin bax:

• müəllif

Həmçinin bax:

• müxbir məntəqəsi
• müxbir şəbəkəsi
• ştatdankənar müxbir
• frilanser
• stringer

Ölkənin başqa böl­gələrində, ölkə xaricində fəaliyyət gös­tərən və daimi müxbiri olan redaksiya bölməsi.

Eyni kütləvi informa­siya vasitəsi redaksiyası üçün müxtəlif böl­gələrdən və ölkələrdən xəbərlər hazırlayıb çatdıran müxbirlərin cəmi.

1. Bax: qonorar.

2. Kütləvi informasiya vasitəsi əməkdaşının hər hansı sa­hədə xidmətlərini, uğurunu qeyd etmək üçün ona verilən pul və ya başqa qiymətli hədiyyə.

Jurnalistlərin kimlər tərə­fin­dən, hansı məbləğdə M.-landırıla bilə­cə­yinə dair qanunvericilikdə məh­dudiyyətlər olmur. La­kin peşə etikası ko­dekslərinin əksəriyyəti buna ciddi nəzarət edir. Adə­tən, ko­deks­lərdə professional birliklər və bəzi başqa təşkilatlar istisna ­olmaqla hər hansı qurumdan, kənar şəxsdən pe­­şə ­fəa­liyyəti ilə əlaqədar M. almaq KİV əmək­daşlarına qa­da­ğan edilir, bunun jur­na­listlərin müstə­qil­liyinə və tərəf­siz­liyinə xələl gətirdiyi gös­tərilir.

Həmçinin bax:

• maraqlar münaqişəsi

Bir şey barədə yürüdülən fikir; yaxşı düşünülmüş fikir, rəy, nöqteyi-nəzər.

M. problemlər, hadisələr, faktlar, ­qu­­­rumlar, şəxslər və onların fəa­liyyəti ­haq­qında subyektiv düşüncələri, qiy­m­ətləndirmə və ehtimalları əks etdirir. M. konkret faktlar barədə onların həqi­qi­liyinin təsdiqi və ya inkarı mümkün olan məlumat kimi şərh edilə bilməz. M.-nin faktoloji məzmuna malik olmaması onu yürüdən şəxsə, redaksiyaya qarşı ittiham irəli sü­rülməsinə əsas yaratmır. M. dil üs­lublarına görə müxtəlif, o cümlədən satirik və yumoristik formada ifadə edilə bilər.

M.S. gözətçi funksiyasını yerinə yetirir. Bu server mü­raciət göndərən ünvanın həqiqiliyini və eti­barlılığını yoxladıqdan sonra ona qoruduğu informasiya resurslarına daxil olmaq ica­zəsi verir, yaxud vermir.