Словари
Tarix terminləri lüğəti
ismaililik
Şiəlikdə təriqət.
İmam Cəfər Sadığın oğlu İsmayılın adını daşıyan bu təriqət VIII əsrdə şiələr arasında baş vermiş parçalanma nəticəsində yaranıb. 760-cı ildə Cəfər Sadıq böyük oğlu İsmayılın sünni xəlifələrinə münasibətdə sərt mövqe tutduğunu, habelə sünnilərlə şiələr arasında yaranmış nisbi tarazlığı poza biləcəyini nəzərə alaraq imamlığa varislik hüququnu ona deyil, kiçik oğlu Musa Kazıma verib. Şiələrin bir qismi Cəfər Sadığın bu qərarını qəbul etməyib, İsmayıla tərəfdar çıxıb. İ.-in dini-fəlsəfi təlimi ortodoksal müsəlman prinsiplərindən xeyli fərqlənir. O, qədim hind dinlərində və zərdüştilikdə əksini tapmış bir sıra təsəvvürləri mənimsəyib və beləliklə, faktik olaraq sinkretik təlimə çevrilib. İslam prinsiplərindən uzaqlaşdığına görə çoxları İ. ardıcıllarını hətta müsəlman belə hesab etmirlər. XXI əsrin əvvəllərində ümumi sayı 15 milyonu ötüb-keçən İ. tərəfdarlarının ən böyük icmaları Hindistan, Pakistan, İran, Yəmən, Keniya, Tacikistan, eləcə də bir sıra Avropa ölkələri və ABŞ-da fəaliyyət göstərir.
Tarix terminləri lüğəti