Klassik Şərq, eləcə də Azərbaycan şeirinin ən geniş yayılmış janrlarından biri.
Qəzəl, əsasən, 5, 7, 9, 11 beytdən ibarət olur. Qəzəlin 1-ci beyti həmqafiyə olur. Qalan beytlərdə isə 1-ci misra sərbəst buraxılır, 2-ci misra isə qəzəlin 1-ci beyti ilə həmqafiyə təşkil edir:
Olsaydı məndəki qəm Fərhadi-mübtəladə, (a)
Bir ah ilə verərdi min Bisütunu badə. (a)
Versəydi ahi-Məcnun fəryadımın sədasın, (b)
Quşmu qərar edərdi başındakı yuvadə?.. (a)
Gər görməmək dilərsən rəsmi-cəfa, Füzuli, (d)
Olma vəfaya talib dünyai-bivəfadə. (a)
Qəzəlin lirik şeir janrı olaraq uzun bir təşəkkül və inkişaf tarixi vardır. İzzəddin Həsənoğlunun «Apardı könlümü bir xoş qəmər yüz, canfəza dilbər» qəzəli anadilli şeirimizin ilk nümunəsidir. Ədəbiyyatımızda bu janrın ən gözəl nümunələrini N.Gəncəvi, İ.Nəsimi, M.Füzuli, S.Ə.Şirvani, Ə.Vahid və başqaları yaradıblar.
Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti