Jurnalistika terminləri lüğəti

fors-major hadisə

fr. force maje­u­re < lat. vis maior – ali qüvvə

forum

lat. forum – məclis

1. Mühüm məsələlərin müzakirəsi üçün çoxsaylı döv­lət, təşkilat nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən böyük toplantı, yığıncaq.

Bu an­layışa cəmiyyət həyatının müxtəlif sahə­lərində (siyasi, iqtisadi, dini, sosial, ekoloji) rast gəlinir. Adətən, F.-lar müəyyən zaman ardıcıllığı ilə keçirilir. Terminin özü isə Qə­dim Romada xalq yığıncaqlarının təşkil olunduğu mərkəzi bazar meydanının adın­dan götürülüb.

2. Bir çox kütləvi informa­siya vasitələrində mühüm problemlərin ictimaiyyət nümayəndələri və rəsmi şəxs­lərin iştirakı ilə müzakirəsinə həsr edilmiş proqramların adı, materialların yerləş­di­rildiyi qəzet-jurnal rubrikası; məs.: «İqtisadi forum» verilişi. 

3. İstifadəçilərin hər hansı konkret mövzuda qeydlərini yer­ləş­dirə, informasiya və fikir mübadiləsi apara bilməsi üçün yaradılmış sayt, yaxud saytın bölməsi.

İKT

iqtibas

ər.

iqtisadi jurnalistika

İqtisadi yenilikləri, prosesləri və problemləri işıqlandıran, ya­xud araşdıran geniş jurnalistika sahəsi.

İ.J. çox geniş sahəni, ən müxtəlif möv­zuları (bank, maliyyə, turizm, nəqliyyat, energe­tika, kənd təsərrüfatı və s.) əhatə etdiyi və hər mövzuda spesifik biliklər tələb olun­duğu üçün burada jurnalistlərin ixtisas­laşma səviyyəsi daha dərin və çoxşaxəlidir. Əksər hallarda İ.J. ilə məşğul olan media işçilərindən əlavə təhsil tələb edilir.

iqtisadi informasiya

İqtisadi yeniliklər, proseslər və problemlər haqqında xəbər­lər, şərhlər, rəylər.

iqtisadi senzura

iqtisadi sirr

Dövlət tərəfindən xüsusi mü­hafizə olunan və mətbuatda açıqlanması qadağan edilən iqtisadi xarakterli mə­lu­matlar.

illüstrasiya

lat. illustratio < illustrare – işıq­landırma, aydın şəkildə göstərmə

Mət­nin məzmununa aid şəkil, rəsm.

İ.-lar materialın cəlbediciliyini və inandırıcılığı artırır, mətnin qavrayışını asanlaşdırır, ona əlavə izah verir. Lakin bir sıra hallarda İ.-dan manipulyasiya məqsədilə – audito­riyanı aldatmaq və ya çaşdırmaq üçün istifadə ­olunur; məsələn, etnik münaqişə tərəf­lərindən birinin qəddar­lığından yazar­kən sübut kimi tamamilə başqa yerdə və şə­raitdə çəkilmiş İ. mətnə daxil edilir. Etik kodekslərdə belə saxta­karlıqlara birmənalı qadağa qoyulur. Azər­baycan jurna­list­lə­rinin peşə davranışı qay­da­la­rında hətta simvol xarakteri da­şıyan İ.-lardan (foto­montaj, qrafika və s.) istifadə zamanı da onların sənədli olma­dığını qeyd etmək tələbi irəli sürülür.

ilkin mənbə

Faktlara birbaşa sübut təq­dim edən sənəd, yaxud şəxs, hadisənin bila­vasitə şahidi.

Jurnalistikada ən eti­barlı informasiya məhz İ.M.-dən alınan mə­lumat hesab olunur və dərsliklərdə, peşə etikası kodekslərində media işçilərinə mümkün qədər belə qaynaqlarla işləmək tövsiyə edilir. Rəsmi qərar, iclasların ste­noqramları, siyasətçinin bəyanatı, prosesin iştirakçısı, hadisə yerindən reportaj ha­zırlayan jurna­list İ.M. rolunu oynaya bilər.

foto…

yun. photos – işıq

1. Fotoqrafiyaya aidlik bildirən sözönü; məs.: fotoalbom, fotofiniş.

2. «Fotoşəkil» sözünün mediada tez-tez rast gəlinən qısaldılmış forması.

imeyl

ing. e-mail < e(lectronic) – elektron + mail – poçt

fotoaparat

yun. photos – işıq + lat. apparatus – ləvazimat

imic

ing. image – obraz, təsvir

Hər hansı şəxsin, təşkilatın, məhsulun, xidmət nö­vü­nün müəyyən əhali qrupu arasında ­məq­səd­­­yönlü fəaliyyət nəticəsində for­ma­­­­laş­dırılan obrazı.

İ. KİV-də piar, reklam və təbliğat yolu ilə, insanların psi­xolo­giyasına digər üsullarla təsir gös­tər­məklə yaradılır.

imicmeyker

ing. imagemaker < image – obraz, təsvir + make – yaratmaq

İctimai xadimin, siyasətçinin, iş, yaxud sənət ada­mı­nın populyarlığını artırmaq üçün onun müsbət obrazını formalaşdırmaqla məş­ğul olan mütəxəssis.

İ. reklam və media ­tex­nologiyaları da daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə bilikləri, bacarıqları ilə seçilir.