Dictionaries
Jurnalistika terminləri lüğəti
proqram konsepsiyası
1. Yayımın məqsədi, əsas kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri, habelə bu məlumatı özündə əks etdirən sənəd.
Geniş P.K.-na yayımın ünvanlandığı auditoriya, onun dili, istiqamətləri, istiqamətlər üzrə başlıca proqramların siyahısı, xarakteristikası, həcmi, bütünlükdə yayım həcminə nisbəti, kanalın yayım cədvəli, reklam siyasəti barədə məlumatlar daxildir. Çox zaman P.K. sadəcə «proqram», yaxud «proqram siyasəti» adlandırılır. Qanuna görə, P.K. haqqında müəyyən olunmuş formada qısa arayış yayım lisenziyası almaq üçün dövlət orqanına müraciətə əlavə edilməlidir.
2. Çap kütləvi informasiya vasitələrinin, internet- nəşrlərin məqsədi, ünvanlandığı auditoriya, əsas kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri.
P.K. çap KİV-in və internet- nəşrlərin nizamnaməsində öz əksini tapır, lakin eyni zamanda geniş məzmunda ayrıca sənəd şəklində tərtib edilə bilər. Geniş məzmunlu P.K.-na nəşrin strukturu, redaksiyanın və onun əməkdaşlarının öz fəaliyyətlərində rəhbər tutduqları prinsiplər və s. məlumatlar da daxil olunur.
See also:
Jurnalistika terminləri lüğətiproqramların tarazlaşdırılması
Maarifçilik və mədəniyyət məsələlərinə üstünlük verilməklə efirin kommersiya, informasiya, digər eynitipli verilişlərlə yüklənməsinin qarşısının alınması.
P.T. televiziya və radio yayımı haqqında qanunvericilikdə yayımçılar qarşısında qoyulan tələblərdən biridir.
See also:
Jurnalistika terminləri lüğətiproqramlaşdırma
yun. programma – elan, göstəriş
1. Efirə gedəcək televiziya və radio verilişlərinin müəyyən müddət üçün ardıcıllığının, efir vaxtının (gün, saat) və həcminin qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi.
2. Poqramların tərtib olunması üsul və qaydalarını öyrənən elmi istiqamət, informatikanın bir sahəsi.
3. Kompüterlər, digər elektron avadanlıqlar üçün proqramların tərtib edilməsi prosesi.
4. Sistemin qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməyə və yarana biləcək problemləri həll etməyə köklənməsi, əvvəlcədən buna hazırlanması.
Məsələn, P. yolu ilə kameranın müəyyən vaxtda işə düşməsini, iş rejimini dəyişdirməsini, yaxud çəkilişi dayandırmasını təmin etmək olar. Bu mənada P. ifadəsi məcazi formada insanlara, insan qruplarına da aid edilir; məs.: insanın zehnini istəyə uyğun olaraq proqramlaşdırmaq.
See also:
Jurnalistika terminləri lüğətiproksi-server
ing. proxy – səlahiyyət verilmiş + ing. server – xidmətçi
İnternetlə lokal şəbəkə istifadəçiləri arasında vasitəçi server.
P-S. internetə təhlükəsiz girişi təmin edir, kənardan xoşagəlməz müdaxilənin qarşısını alır, zəruri hallarda bəzi resurslara çıxış üçün məhdudiyyətlər qoyur, trafikdən qənaətlə istifadəyə nəzarət həyata keçirir və s.
Jurnalistika terminləri lüğətipromouşn
lat. promotio < promovere – irəlilətmək
1. Əmtəənin, xüsusən yeni malların yayılması və tanıdılması, o cümlədən sənət nümunəsinin, yaradıcılıq məhsulunun uğuruna dəstək vermək üçün keçirilən müxtəlif növ marketinq tədbirləri kompleksi.
Belə tədbirlər əksər hallarda potensial istifadəçi ilə birbaşa əlaqə formasında (ofislərdə, evlərdə), yaxud əhalinin kütləvi şəkildə toplaşdığı yerlərdə (metroda, stadionda və s.) təşkil olunur.
2. Bax: pablisiti.
Jurnalistika terminləri lüğətiprospekt
lat. pro – irəli + lat. specere – baxış
1. A4 formatında və daha kiçik ölçüdə reklam xarakterli çap məhsulu.
P.-lər sorğu-məlumat vərəqələrindən, yaxud təklif olunan mallar və xidmətlər, onların əldə edilməsi imkanları haqqında qısa informasiyalardan ibarət şəkilli kataloqlar formasında olur.
2. Gələcək elmi əsərin, lüğətin, dərsliyin, qəzetin, jurnalın və s.-nin planı.
Jurnalistika terminləri lüğətiprotojurnalistika
yun. protos – birinci
Jurnalistikanın yaranmasına qədər cəmiyyətdə mövcud olmuş kommunikasiya forması.
Qədim dövrlərdə hökmdarların qərarları, onların əhaliyə çatdırmaq istədikləri yeniliklər carçılar vasitəsilə elan edilir, əlyazmalar, daş lövhələr şəklində yayılırdı. P.-nı jurnalistikadan fərqləndirən başlıca atribut bu kommunikasiya formasının kütləviliyinin olmamasıdır.
Jurnalistika terminləri lüğətiprotokol
yun. protokollon – manuskriptin ilk vərəqi
1. Hər hansı tədbirdə baş verənlərin ardıcıllıqla, xüsusi formada qeydə alındığı sənəd; məs.: iclasın P.-u.
2. Hər hansı faktı, hadisəni, məlumatı təsdiq edən sənəd; məs.: axtarış P.-u.
3. Rəsmi tədbirlərdə, təntənəli mərasimlərdə, xüsusilə diplomatik xidmətdə hamı tərəfindən qəbul edilmiş və yerinə yetirilməsi mütləq olan qaydalar, uzun tarixi dövr ərzində dəyişməz adətlər.
Bu qaydaları bilmək həmin tədbirləri işıqlandıran jurnalistlər üçün vacibdir. Rəsmi tədbirlər zamanı P.-dan kənar hər bir çıxış, hərəkət həmişə xüsusi məna daşıyır və auditoriyanın marağına səbəb olur.
4. Beynəlxalq müqavilədə əldə olunmuş razılaşmaların detallarını əks etdirən sənəd, həmin müqaviləyə əlavə.
5. Müxtəlif kompüter proqramları arasında verilənlərin mübadiləsini təmin edən, onları uzlaşdıran, fərqli avadanlıqların birgə iş qaydalarını müəyyənləşdirən texniki standartlar toplusu.
Şəbəkədə hər hansı işi görmək üçün istifadəçi çoxlu əməliyyatlar yerinə yetirir. Bu əməliyyatlardan hərəsi bir P.-a uyğun gəlir. P.-lar iki cür olur: baza və tətbiqi. Baza P.-ları (IP, TCP) şəbəkədə kompüterlər arasında məlumatların fiziki cəhətdən ötürülməsinə cavabdehdir. Tətbiqi P.-lar isə xüsusi xidmət növlərinin funksionallığını təmin edir; məs.: HTTP P.-u hipermətnlərin, FTP P.-u mətnlərin, SMTP, POP3 P.-ları elektron poçtun, UDP P.-u canlı səsin ötürülməsini təmin edir və s.
Jurnalistika terminləri lüğətiprotokol jurnalistikası
1. Rəsmi dövlət tədbirlərinin işıqlandırılması üzrə ixtisaslaşan, əsas vəzifəsi bu tədbirlər haqqında quru informasiyaların, rəsmi sənəd və rəylərin yayılmasını təmin etmək olan media əməkdaşları və vasitələrinin fəaliyyət dairəsi.
2. Mətbuat konfransında eşitdikləri, press-relizdə oxuduqları informasiyanı heç bir sual vermədən, şərh etmədən olduğu şəkildə auditoriyaya çatdıran jurnalistlərin fəaliyyət təcrübəsi, iş prinsipi.
Terminin birinci mənasında P.J. ilə məşğul olan media əməkdaşından xüsusi bilik və bacarıqlar tələb olunursa, ikinci mənada o daha çox texniki funksiya yerinə yetirir.
Jurnalistika terminləri lüğətiprotokol-müsahibə
Dövlətin daxili və xarici siyasəti ilə bağlı yüksək səviyyəli hökumət nümayəndəsindən birbaşa məlumat və izahatlar almaq üçün keçirilən müsahibə.
Adətən, belə müsahibə və onun sualları əvvəlcədən hazırlanır; məsələn, bir dövlətin liderinin digər dövlətə səfər ərəfəsində getdiyi ölkənin jurnalistlərinə verdiyi əvvəlcədən planlaşdırılmış müsahibə – P-M.-dir.
Jurnalistika terminləri lüğətiprosessor
lat. processus – irəlilətmə
Hesablayıcı maşınlarda, mexanizmlərdə, kompüterlərdə ən müxtəlif məntiq və hesablama əməliyyatlarının yerinə yetirilməsini təmin edən elektron qurğu, inteqral sxem.
Bunun üçün P. maşının yaddaş sistemində saxlanılan proqramlardan istifadə edir. P. takt tezliyi (əməliyyatları uzlaşdıran siqnalın tezliyi), məhsuldarlığı (bir saniyədə əməliyyatların sayı), enerji tutumu, arxitekturası (quruluşu və komponentlərinin sayı) ilə xarakterizə olunur. Kompüterin «gücü» P.-un işləmə sürəti ilə müəyyənləşdirilir. 1940-cı illərdə ölçülərinə görə böyük yeşiyi xatırladan P.-lar sonrakı dövrdə qum dənəciyi boyda kristallara qədər kiçilib və planşetlərin, mobil telefonların, müxtəlif elektron mini-avadanlıqların «beynini» təşkil edir.
Jurnalistika terminləri lüğəti