Все словари

başlı-başınalıq [başdı-başınalıx] isim

Özbaşınalıq, hərki-hərkilik, qanunsuzluq, nizamsızlıq. □ Başlı-başınalıq etmək.

başlıca [başdıca] sifət

1. Ən əsas, ən mühüm, ən ümdə. □ Başlıca səbəb. Başlıca məsələ. Başlıca işlər irəlidədir.
2. Zərf kimi: əsasən, ən ziyadə, ən çox, ən əvvəl. □ Onun başlıca məşğul olduğu iş yazıçılıqdır.

başlıq¹ [başdıx] isim

1. Yağışdan, soyuqdan, küləkdən qorunmaq üçün başa geyilən örtü. □ ..Əhməd yazıb atasından özü üçün bir başlıq və bacısı üçün bir əlcək istəmişdi. (S.S.Axundov)
2. Arxaizm. Qadınların qızıl və gümüşdən qayrılıb, baş örtüsü altından qoyduqları qızıl və gümüş bəzək; cütqabağı, gəlintacı.

başlıq² [başdıx] isim 

Sərlövhə, məqalənin adı; əsərin, ya qəzetin başda yazılan qısa adı. □ Məqalənin başlığı. Reyhan .. əlində rəngli qələm qəzetə başlıq çəkir. (Mir Cəlal)

başlıq³ [başdıx] isim 

Etnoqrafiya. Ərə verilən qızın ata-anasına tədarük və cehiz düzəltmək üçün oğlan tərəfindən verilən mal, yolpulu, südpulu. □ Nə eybi var, razıyam, ancaq oğlun otuz kisə başlıq verməlidir.. (“Aşıq Qərib”)

başlıqaltı [başdığaltı] isim

Arxaizm. Qadınların başlıq altından örtdükləri kiçik baş örtüsü.

başlıqlı [başdıxlı] sifət

1. Başında başlıq olan, başlıq geymiş. □ Başlıqlı adam.
2. Başlıqla bitişik olan paltar. □ Başlıqlı plaş.

başlıqotu [başdığotu] isim

Botanika. Sarıçiçəkli çoxillik ot bitkisi.

başmaq¹ [başmax] isim

Üzüörtülü, daban tərəfi və pəncənin yarısı açıq, nallı kişi və qadın ayaqqabısı; ümumiyyətlə ayaqqabı. □ Bu dağı aşmaq olmaz; Narıncı başmaq olmaz; Bir quru sözdən ötrü; Yarla savaşmaq olmaz. (Bayatı)

başmaq² [başmax] isim

Müxtəlif maşın və mexanizmlərdə dayaq, qəlib, qoruyucu və s. vəzifəsini görən cürbəcür hissələrin adı. □ Başmaq qalınlığı 15-19 mm və uzunluğu 30-40 sm olan polad halqadan ibarətdir ki, bu da qoruyucu kəmərin aşağı ucuna bağlanır. (Quliyev)

başmaqçı [başmaxçı] isim

Başmaq (ayaqqabı) tikən və ya satan adam; çəkməçi. □ Boyaqçıya, başmaqçıya, dərziyə; Havaxtadək olacağıq iki qat. (Q.Zakir)

başmaqçılıq [başmaxçılıx] isim

Başmaqçı (çəkməçi) sənəti, peşəsi. □ Başmaqçılıq etmək.

başmaqlı [başmaxlı] sifət

Başmaq geymiş, ayaqlarında başmaq olan. □ Ortaboylu, arıq, başmaqlı bir kişi məsciddən çıxıb gəldi. (Mir Cəlal)

başmaqseyri [başmaxseyri] isim

Hava almaq və dincəlmək üçün olduğu yerdən bir qədər kənara çıxıb gəzmə; gəzinti. □ Başmaqseyrinə çıxmaq.

başsağlığı [başsağlığı] isim

Yaxın adamı ölmüş bir şəxsə, ya ailəyə təsəlli vermə, səbir vermə; təziyə.

başsındıran [başsındıran] sifət

Çox çətin, mürəkkəb, həlledilməz. □ Başsındıran məsələ.

başsız [başsız] sifət

1. Başı olmayan. □ Başsız bədən.
2. Məcazi mənada: ağılsız, gic, axmaq; çox huşsuz.
3. Böyüksüz, sahibsiz, yiyəsiz, baxıcısız, nəzarətsiz, başçısı olmayan. □ Başsız təsərrüfat. Başsız uşaq.
4. Zərf kimi: böyüksüz, sahibsiz, yiyəsiz, baxıcısız, nəzarətsiz, başçısı olmayan. □ Başsız qalmaq. Başsız qoymaq.
5. Azğın, önüalınmaz, qabağıalınmaz. □ Başsız axan suları özümüzə tabe etsək də, hələlik göylərə gücümüz çatmır. (Z.Xəlil)

başsız-ayaqsız [başsız-ayaxsız] sifət

Rabitəsiz, məntiqsiz. □ Başsız-ayaqsız sözlər.