Lüğət seçin
Jurnalistika terminləri lüğəti
çağırış siqnalı
Radiostansiyanın simvol (hərf, rəqəm) və səslərdən (söz, musiqi) ibarət tanınma işarəsi.
Hər stansiyanın fərqləndirici əlaməti kimi Ç.S. olur və o, yayım seansının əvvəlində verilir. Ç.S.-ndan həvəskarlar da radio əlaqəsi zamanı tanınmaq üçün istifadə edirlər.
Jurnalistika terminləri lüğətiçap
1. Rəngin xüsusi formalardan mexaniki üsulla maddi daşıyıcı (kağız, parça və s.) üzərinə köçürülməsi texnologiyası və prosesi.
Yüksək tiraja malik nəşrlər (kitab, qəzet, jurnal və s.) mətbəələrdə bu texnologiya üzrə hazırlanır. Ofset Ç.-ı, yüksək Ç., trafaret Ç.-ı kimi müxtəlif mexaniki Ç. üsulları mövcuddur.
2. İnformasiyanın tozlandırma, şüalandırma, termik təsir üsulları ilə elektron formatdan maddi daşıyıcı üzərinə köçürülməsi texnologiyası və prosesi; məs.: lazer Ç-ı, rəqəmsal Ç. və s.
Bu texnologiya həm kütləvi tirajların, həm də tək-tək nüsxələrin (disklərin, mətn səhifələrinin) hazırlanması üçün yararlıdır.
3. Təsvirin, mətnin surətinin fotoqrafiya üsulu ilə neqativdən maddi daşıyıcının üzərinə köçürülməsi texnologiyası və prosesi.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiçap dəzgahı
Çap məhsullarının kütləvi şəkildə çoxaldılması üçün istifadə edilən poliqrafiya avadanlığı.
İş prinsipinə, tətbiq sahəsinə, texniki göstəricilərinə görə fərqlənən müxtəlif növ Ç.D.-ları təsviri, mətni, qrafik informasiyanı elektron formatdan, yaxud xüsusi lövhələrdən maddi daşıyıcı (əsasən, kağız) üzərinə köçürür.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiçap mediası
Çap üsulu ilə çoxaldılan dövri nəşrlər – qəzetlər, jurnallar, məcmuələr.
Uzun tarixi dövr ərzində (XIX əsrin son illərinədək) Ç.M. yeganə kütləvi informasiya vasitəsi növü olub. «Mətbuat», «pressa» anlayışları çox zaman daha geniş mənada işlədilsə də, bilavasitə Ç.M.-na aid anlayışlardır.
Jurnalistika terminləri lüğətiçap vərəqi
Nəşrin həcminin ölçü vahidi.
Ç.V. xüsusi ölçülərə malik mətbəə kağızının bir üzünün həcminə bərabərdir, nəşrin formatından asılı olaraq onun 2–16 səhifəsini əhatə edir; məsələn, A2 formatında 2 səhifəlik qəzetlə A4 formatında 16 səhifəlik jurnal eyni həcmə (1 Ç.V.) malikdir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiçap üsulu
Vahid nüsxənin çoxaldılmaq üçün maddi daşıyıcılar üzərinə köçürülməsi üsulu.
Vahid nüsxə metal forma, yaxud elektron informasiya şəklində ola bilər. Yüksək çap, dərin çap, ofset çapı, fotoqrafiya, trafaret çapı, rəqəmsal çap və bu kimi onlarca Ç.Ü. var. Bu üsullar istifadə olunan texnologiyalara, çapın sürətinə, mürəkkəbliyinə, keyfiyyətinə, xarici mühitin təsirinə davamlılığına, maddi daşıyıcı üzərində qoyduqları izlərə görə bir-birindən fərqlənir.
Jurnalistika terminləri lüğətiçapa imzalanma vaxtı
Mətbu nəşrin tirajın çap olunmasına tam hazır vəziyyətdə çoxaldılmaq üçün poliqrafiya müəssisəsinə göndərildiyi vaxt.
Ç.İ.V. istehsal prosesini nizamlamaq üçün mətbəə ilə redaksiya arasında razılaşma əsasında öncədən qrafiklə təyin olunur. Qanunvericiliyə görə, Ç.İ.V. (qrafiklə təyin olunmuş və faktiki vaxt) istinad məlumatlarından biri kimi mətbu nəşrin hər buraxılışında göstərilməlidir.
Jurnalistika terminləri lüğətiçat
ing. chat – qeyri-rəsmi söhbət
İnternetdə real vaxt rejimində informasiya mübadiləsi aparmaq üçün vasitə, həmçinin bu vasitədən istifadə imkanı yaradan proqram təminatı.
Ç.-ı forumlardan, kompüterlə digər ünsiyyət vasitələrindən fərqləndirən cəhət onun real vaxt rejiminə maksimal yaxınlığıdır. Ç.-da əlaqə eyni zamanda xətdə olan istifadəçilər arasında mümkündür. Ç. dedikdə, adətən, qrup şəklində ünsiyyət nəzərdə tutulur, lakin burada təkbətək ani informasiya mübadiləsi üçün də şərait var. «Tolkomatik» adlanan ilk çat sistemi 1973-cü ildə ABŞ-ın İllinoys universitetində tətbiq edilib. 1988-ci ildə Internet Relay Chat (IRC) proqramı yaradılıb və internetdə Ç. termini meydana gəlib. 1991-ci ildə Fars körfəzində «Səhrada tufan» əməliyyatı zamanı müharibə xəbərləri IRC-də toplanaraq yayılıb, bundan sonra Ç.-ların (veb Ç.-lar, video Ç.-lar, audio Ç.-lar) xüsusi populyarlıq dövrü başlanıb.
Jurnalistika terminləri lüğətiçəkiliş meydançası
Televiziya və video istehsalat prosesi üçün nəzərdə tutulmuş, xüsusi çəkiliş avadanlığı və işıqlandırma sistemi ilə təchiz olunmuş məkan.
Bu meydançanın yeri verilişin, proqramın rejissoru tərəfindən ssenari planına əsasən müəyyənləşdirilir. Rejissor çəkiliş planları epizodlarını, onların ardıcıllığını, montaj kadrlarının uzunluğunu təyin edir. Meydançada dekorasiyalar, müvafiq avadanlıq qurulur, ehtiyac olduqda pirotexniki, müxtəlif effektlər yaradan digər qurğular qoyulur.
Jurnalistika terminləri lüğətiçip
ing. chip – təbəqə, qırıntı
1. İnteqral mikrosxem.
Ç. jurnalistikada da geniş tətbiq edilən avadanlığın korpusuna yerləşdirilən və ya ayrıca istifadə oluna bilən elektron elementdir, məntiqə və yaddaşa malik çox kiçik kompüterdir. Ç.-lərdən o cümlədən cihazların yaddaşını genişləndirmək üçün istifadə olunur. Ç.-i bir cihazdan (fotoaparat, videokamera və s.) çıxarıb onun üzərində yazılmış informasiyanı digər avadanlıqda oxumaq mümkündür.
2. Müəllif hüquqlarını qorumaq və piratçılığın qarşısını almaq üçün texniki müdafiə vasitəsi.
Bəzi oyun kompüterlərində quraşdırılmış Ç.-lər lisenziyasız oyunları, videomaqnitofonda quraşdırılmış Ç.-lər lisenziyasız kasetləri işə salmağa imkan vermir və s.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğəti