Словари
Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti
tәşbeh
Məcazın növlərindən biri: əşya və ya hadisənin müəyyən bir əlamətə görə daha qüvvətli bir əşya və ya hadisəyə oxşadılması; bənzətmə.
“Təşbeh” ərəb sözü olub mənası “oxşatmaq, bənzətmək” deməkdir. Burada bənzədilən əlamət və obyekt fikrin bədii təsir gücünü artırır: Gah yalquzaq kimi ulayır külək, / Gah da quzu kimi yatır, dincəlir (S.Vurğun). Nümunədə “yalquzaq kimi ulayır”, “quzu kimi yatır, dincəlir” ifadələri təşbehdir. Təşbehin əsasını müqayisə təşkil edir. Bu müqayisədə fərqlilik deyil, oxşarlıq axtarılır. Təşbeh, əsasən, aşağıdakı ünsürlər əsasında yaradılır: 1) bənzəyən – külək, 2) bənzədilən – yalquzaq, 3) bənzətmə qoşması – kimi, 4) bənzətmə əlamətləri – ulayır, yatır, dincəlir. 2-ci və 3-cü ünsürlər təşbehi metafordan fərqləndirən əsas elementlərdir. Təşbeh iki növə ayrılır: müfəssəl təşbeh, mükəmməl təşbeh.
Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti