Dictionaries
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti
XANÇOBAN azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və Çoban adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Azərbaycan antroponimikasında qədim şəxs adları sırasında olan Xançoban (bax: ad – XAN; ÇOBAN) xan çoban, çobanların rəhbəri, baş çoban anlamındadır. Xalq arasında məşhur “Apardı sellər Saranı” rəvayətinın, eləcə də xalq tərəfindən çox sevilən, eyniadlı xalq mahnısının qəhrəmanlarından birinin adı Xançobandır. Sonradan bir çox folklor mətnlərini hekayələri üçün əsas seçən Xalq Yazıçısı, görkəmli nasirdramaturq İ.Əfəndiyevin (1914-1996) bütün əsərləri kimi, “Apardı sellər Saranı” adlı hekayəsi də xalq tərfindən çox sevilmişdi. Bütün bu amillər Xançoban adının məişətimizə daxil olmasında özünəməxsus rol oynamışdır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANDƏMİR azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və Damir adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xandəmir (bax: ad – XAN; DƏMİR) şəxs adı bu gün də Azərbaycanda kifayət qədər rast gəlinən kişi adlarındandır. Xandəmir antroponimi dəmir kimi xan, dəmir kimi möhkəm xan anlamlarını ifadə edir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANI türk.
xanı sözü müasir Azərbaycan dilində işlənən qanmaq sözü ilə eyni kökdən olub, anlamaq, başa düşmək mənasını ifadə edir.
Bu gün artıq dilimizin antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Xanı yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANIŞ
Xan... ilə başlayan kişi və qadın adlarının əzizləmə məzmunlu qısaltma formasıdır.
Sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir. Xanış Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adlarındandır. Adın daşıyıcılarından XX əsrin ortalarında – XXI əsrin əvvəllərində Şirvan aşıq məktəbinin ənənələrini davam etdirən, Qobustan rayonunun Nabur kəndində yaşayıb-yaratmış, görkəmli Şirvan aşığı, sevimli el şairi, bəstələdiyi “Məhəbbətin qüdrəti” mahnısı ilə daha da sevilən Xanış Pirbəxtikəm (1928– 2010) xalqın yaddaşında əbədi yaşayan aşıqlardandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANKƏRİM azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və ərəb. Karim adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xankərim (bax: ad – XAN; KƏRİM) kişi adı xan Kərim, Kərim xan anlamlarındadır. Azərbaycanda, əsasən, yaşlı əhali arasında təsadüf edilən kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANKİŞİ azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və Kiçi adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xankişi (bax: ad – XAN; KİŞİ) şəxs adı xan misallı kişi, kişi kimi sözünün üstündə duran xan, sözünü tutan kişi xüsusiyyətli xan anlamlarını ifadə edir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANLAR azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və -lar cəm şəkilçisindən yaranmış şəxs adıdır.
Xanlar (bax: ad – XAN; -LAR) kişi adı xanlar xanı, adına layiq xan,əsl xan anlamındadır. XX əsrdə məişətimizdə geniş yayılmış kişi adlarındandır. Adın daşıyıcılarından Xanlar Həsən oğlu Səfərəliyev (1885-1907) Azərbaycanda əsrin əvvəllərində fəhlə hərəkatının üzvü, N.Nərimanovun təşkil etdiyi “Hümmət” təşkilatının fəallarından olmuşdur. Sovet dövründə Xanlar rayonu (indiki Göygöl bölgəsi), Bakıda Xanlar körpüsü onun adını daşımışdır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANMURAD azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və ərəb. Murad adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xanmurad (bax: ad – XAN; MURAD) kişi adı xan əzəmətli Murad, Murad xan mənalarını ifadə edir. Adın daşıyıcılarından XIX əsrdə yaşamış Qarabağ bəylərindən olmuş Xanmurad bəy Xıdır oğlu Qaraçöplü (1800-?) Azərbaycan tarixində özünəməxsus iz qoymuşdur.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANOĞLAN azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və mürəkkəb adların tərkibində işlənən oğlan sözünün birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xanoğlan (bax: ad – XAN; OĞLAN) kişi adı hökmdar, xan oğlu, həmçinin xan kimi əzəmətli, yaraşıqlı oğlan mənasındadır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANPAŞA azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan və paça titullarını bildirən sözlərin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
İki ünvanın, iki fəxri adın birləşməsi ilə yaranan mürəkkəb Xanpaşa (bax: ad – XAN; PAŞA) kişi adı özündə bir əzəmət, amiranəlik, zabitə ehtiva edir desək, yəqin ki, yanılmarıq. Xanpaşa xan Paşa, paşaların ən üstünü olanı, ən əzəmətli hökmdar, ən zabitəli xan anlamlarını ifadə edir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANPOLAD azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş xan titulu və fars. Polad adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xanpolad (bax: ad – XAN; POLAD) mürəkkəb şəxs adının tərkibində ikinci komponent bənzətmə mahiyyətlidir. Yəni öz xanlığını polad kimi qoruyan, polad kimi xan, polad qədər möhkəm, əyilməz xan mənalarını ifadə edir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiXANSULTAN azərb.
mürəkkəb adların tərkibində işlənən arxaikləşmiş titul bildirən xan və ərəb. sultan – iki hakim, iki başçı mənasında olan sözlərin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.
Xansultan (bax: ad – XAN; SULTAN) kişi adı sultanların sultanı, xanlar xanı, hökmdarlar hökmdarı anlamındadır. Adın təhrif olunmuş forması Xansoltan da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti