Jurnalistika terminləri lüğəti

sokpappet

ing. sock puppet – ələ taxılmış corabdan kukla

İnternetdə süni olaraq yaradılmış yalançı personaj, gerçəklikdə mövcud olmayan istifadəçi.

S.-i real istifadəçidən seçmək çətindir. O, ictimai rə­yi çaşdırmağa, cəmiyyətdə yanlış təsəv­vür­lər formalaşdırmağa xidmət edir.

sonluq

Əlyazmanın, kitabın, fəslin bitdiyini göstərən qrafik təsvir.

sorğu

sorğu anketi

1. Struktur cəhətdən elmi əsaslara söykənən forma və ardıcıllıqla tər­tib edilmiş, hər biri tədqiqatın (sor­ğunun) əsas məqsədilə məntiqi surətdə bağlı olan suallar toplusu.

Bu suallar respon­dent­lərdən qiymətləndirmə üçün lazım olan in­formasiyaları almağa imkan verir.

2. Sorğu zamanı respondentlərə verilən sualların siyahısı və bu siyahının dərc olunduğu və­rəq (vərəqlər).

S.A.-ndə hər sualdan son­­ra onun cavabının qeyd olun­ması üçün yer saxlanılır.

sorğu məlumatı

İnformasiya əldə etmək üçün yazılı və ya şifahi müraciətə cavabda əks olunmuş məlumat.

sorğuya cavab

sorğunun icrasından imtina

sorğuçu

sosial jurnalistika

Medianın əsas vəzi­fəsini yalnız gerçəkliyi əks etdirməkdə ­de­yil, eyni zamanda real həyata fəal müdaxilədə, ictimai münasibətləri tənzim­ləməkdə və cəmiyyətin tərəqqisi üçün ça­lışmaqda görən jurnalistika sahəsi.

S.J. KİV-in cəmiyyətdə rolunun daha geniş olduğunu bildirir, buraya dəyəryaradıcı, təşkilatçılıq, sosial iştirak və bu kimi funk­siyaları da daxil edir. Mahiyyətcə S.J. – jur­nalistikanın cəmiyyət qarşısında sosial məsuliyyət daşıdığına inamın məhsuludur. O, əhalini məlumatlandırmaq və maarif­ləndirməklə kifayətlənmir, hadisələrə qiy­mət verməyi, cəmiyyətin problemlərinin geniş müzakirəsini təmin etməyi, dəyişən dünyada insanları istiqamətləndirməyi  vacib sayır. S.J. termini ikitərəfli tənqidə məruz qalır. Tən­qidçilərin bir qismi bü­tünlükdə jurna­lis­tikanın sosial mahiyyət daşıdığını və onun ayrıca «sosial» qolunu yaratmağın yanlış olduğunu deyir, digərləri S.J. anlayışını  xüsusi sosial müdafiəyə ehtiyacı olan əhali qrupları üçün media ilə eyniləşdirir.

sosial media

İnsanlar arasında internet vasitəsilə həyata keçirilən kütləvi kommunikasiya növü.

S.M. – internet istifa­də­çilərinə onlayn texnologiyaların köməyi ilə əlaqə yaratmağa, informasiya mübadiləsi aparmağa imkan verən bütün veb-re­surs­ların cəmidir. Buraya sosial şəbəkələr, bloq­lar, forumlar, videohostinqlər, tanışlıq sayt­ları və s. daxildir.

sosial məsuliyyət

İctimai fəaliyyət subyektinin cəmiyyət qarşısında öhdəliklərinə şüurlu münasibəti.

S.M. fərdin, hər han­sı peşə sahibinin qarşısına öz fəa­liyyətində ictimai zərurətdən, norma və dəyərlərdən çıxış etmək, cəmiyyətin müdafiəsinə və sosial tərəqqiyə xidmət göstərmək tələbi qoyur.

sosial məsuliyyət nəzəriyyəsi

Mühüm ictimai funksiyalar yerinə yetirən azad me­dianın cəmiyyət qarşısında məsuliyyət da­şıdığını bəyan edən nəzəriyyə.

«Azadlıq – məsuliyyət doğurur» prinsipindən tö­rəmiş və XX əsrin ortalarında ABŞ-da yaranmış bu nəzəriyyə faktik olaraq me­dia­ya mütləq azadlıq tələb edən liberal baxışlarla onun fəaliyyəti üzərində haki­miyyətin nəzarətinə tərəfdar çıxan avtoritar nəzəriyyə arasında orta mövqe tutur. S.M.N.-nə görə, media hakimiyyətin nə­zarətindən azaddır, lakin onun fəaliyyəti ­ictimai strukturlar tərəfindən tənzim­lən­məlidir. Tənzimləyici orqanlar rolunda te­leradio sahəsində – ictimaiyyətin iştirakı ilə formalaşdırılan müstəqil dövlət qurumu, digər KİV sahəsində – professional təşki­latlar çıxış etməlidir. Beləliklə, real olaraq öz-özünü idarə edən media cəmiyyət qar­şı­sında məsuliyyətini anlayaraq üzə­rinə könüllü öhdəliklər götürməlidir: ­qa­nunları pozmamalı, ictimai maraqları qo­­rumalı, ­ba­zar qaydalarına əməl etməli, insan hüquq­larına hörmətlə yanaşmalı, yüksək peşə standartlarına yiyələnməlidir və s.

sosial rəqəmsal paket

Rəqəmsal şə­bə­kədə ölkə əhalisi üçün pulsuz yayımlanan teleradio proqramları dəsti.

sosial reklam

İnsanların şüurunda ­ictimai normalara uyğun davranış qay­da­larının formalaşdırılmasına və tək­mil­ləş­di­ril­mə­sinə, onların diqqətinin cə­­­miyyətdəki sosi­al məsələlərə cəlb edil­məsinə yö­nəl­miş, ma­arifləndirmə və xeyriyyəçilik məq­sədi da­şıyan qeyri-kommersiya xarakterli mə­lumat.

sosial sifariş

1. Ümumən cəmiyyət və ya onun müəyyən hissəsi üçün aktual və zə­ruri olan ictimai tələbat.

KİV audi­to­ri­yalarını genişləndirmək üçün bu tələbatı ödəməyə, əhalini daha çox maraqlandıran mövzulara, verilişlərə üstünlük verməyə çalışır. Media S.S.-i yerinə yetirməklə ya­naşı, həm də onun formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır.

2. Dövlət orqanının məq­sədli sosial proqramları həyata keçir­mək üçün büdcədən maliyyələşdirilməklə qeyri-hökumət təşkilatlarına, o cümlədən kütləvi informasiya vasitələrinə verdiyi si­fariş.

Belə sifarişlər əhalinin maarif­lən­dirilməsinə, yeni ideya və texnologiyaların təbliğinə və s. məqsədlərə xidmət edə bi­lər.