Jurnalistika terminləri lüğəti

peşəkar

Topladığı bilik və təcrübə sa­yə­sində öz vəzifəsini mütəmadi olaraq ba­carıqla yerinə yetirən şəxs, mütəxəssis.

peşəkarlıq

İnsanın topladığı bilik və təcrübə sayəsində öz işini mütəmadi ola­raq səmərəli və etibarlı şəkildə yerinə yetirmək bacarığı.

peşəkar nəşrlər

Ayrı-ayrı peşə sahibləri üçün nəzərdə tutulmuş, yaxud bir-biri ilə əlaqəli peşələri birləşdirən sahələr üzrə ixtisaslaşmış qəzetlər, jurnallar, digər çap kütləvi informasiya vasitələri.

Peşəkar nəşrlər, adətən, müxtəlif peşə qurumları (assosiasiyalar, həmkarlar ittifaqları), ­döv­lət orqanları (nazirliklər, agentliklər) tərə­findən təsis olunur; məs.: «Kimyaçı» qə­zeti, «Arıçılıq» jurnalı və s.

peşə müstəqilliyi

Qanun çərçivəsində peşə fəaliyyətini kənardan heç bir mü­daxilə olmadan planlaşdırmaq və həyata keçirmək bacarığı, imkanı.

Jurnalistikada P.M. redaksiya siyasətini sərbəst surətdə formalaşdırmaqdan tutmuş hazır məhsu­lun yayım üsullarını seçməyə qədər bütün istehsalı, ilk növbədə isə yaradıcılıq mər­hələlərini əhatə edir və yalnız senzuranın yol verilmədiyi, KİV-in siyasi, maddi asılı­lıqda olmadığı şəraitdə mümkündür.

peşə sirri

Dövlət və bələdiyyə orqan­larında çalışmayan şəxslərə yalnız peşə vəzifələrini yerinə yetirmələri ilə əlaqədar etibar edilmiş, qanunla qorunan informa­siya.

Bir sıra peşələrlə bağlı qanunlar P.S.-lərini müəyyən edir. Vəkil sirri, notariat sirri, həkim sirri, statistika sirri, bank sirri, jur­na­listin informasiya qaynaqlarının ­giz­­­­liliyi P.S. sayılır. İnformasiyanın açıq­lan­masının P.S. adı altında məh­dud­laş­dı­rıl­ması üzrə normalar yalnız həmin peşə sahiblərinə aiddir; məsələn, P.S.-nin daşı­yıcısı olan və onu qorumağa and içmiş ­və­kil müdafiə etdiyi şəxsdən öyrəndiyi in­formasiyanı bu şəxs­dən icazəsiz mət­buata ötürə bilməz. Lakin həmin informasiya jurnalistə başqa mən­bədən məlum olarsa, yaxud eyni infor­ma­siyanı müdafiə olunan şəxs başqa adama verərsə, bu, qanunla qorunan sirr sayılmır.

petit

fr. petit – kiçik, xırda

Ölçüsü 3 mm-ə (8 punkt) bərabər olan mətbəə şrifti.

peycer

Fərdi radioçağırış siqnallarının qə­buledicisi.

Radioaxtarış sisteminə qoşul­muş P. kodlaşdırılaraq konkret abonentə ünvanlanmış məlumatları qəbul etməyə imkan verir.

peyk

Yerin, yaxud başqa səma cisminin ətrafında informasiya toplamaq, rabitəni təmin etmək üçün müəyyən orbit üzrə fırlanan kosmik aparat.

Belə aparatları təbii səma cisimlərindən fərqləndirmək üçün onlara suni P.-lər deyilir.

peyk anteni

lat. antenna – dirək, dorağacı

peyk televiziyası

Yayım siqnalları Yerin süni peykləri vasitəsilə ötürülən və qəbul olunan televiziya kanalı.

Belə peyklər ekvator üzərində sinxron orbitlərə malikdir. Bir süni peyklə çoxlu sayda P.T.-nın yayımı həyata keçirilir.

peyk yayımı

Radio və televiziya proqram­larının ötürücü Yer stansiyasından süni peykdə quraşdırılmış fəal retranslyator vasi­təsilə birbaşa fərdi istifadəçilərə (qə­bul­­edi­cilərə) verilməsi.

P.Y. müstəsna peyk rabitəsi növüdür və çox vaxt yerüstü stansiyalar vasitəsilə istifadəçilərə ötü­rü­lən tele­radio proqramlarının paralel ya­yımına xid­­mət edir.

pəncərə

1. İstifadəçinin həyata keçirdiyi hər hansı əməliyyat nəticəsində kom­püterin ekranında onun işləməsi, yaxud izləməsi üçün yaranan sahə, çərçivə.

İstifadəçi ­ek­randa eyni zamanda bir neçə P. aça bilər. 

2. İstifadəçinin işləmək, yaxud izləmək üçün kompüterin ekranında yaratdığı sa­hədə ondan asılı olmayaraq meydana gə­lən çərçivə.

Belə P.-lərə pop-ap deyirlər. Pop-ap P.-lər, adətən, reklam xarakteri da­şıyır. Bəzi saytlarda pop-aplar o qədər çox olur ki, bu P.-ləri bağlamaq xeyli vaxt aparır. 

3. Qəzet, jurnal səhi­fəsində boş sa­hə.

Səhifədə P. material çatışmazlığı üzün­dən yaranır, yaxud da son anda alın­mış xəbəri yerləşdirmək, illüstrasiya ­ver­mək üçün digər materialları sıxlaş­­dırmaqla, ixtisar etməklə yaradılır.    

pərakəndə satış

Əmtəənin ödənişli əsas­larla birbaşa istehlakçıya çatdırılması.

piar

pik-taym

ing. peak time – hərfi mənada: zirvə vaxtı