Словари
Jurnalistika terminləri lüğəti
kontekst
lat. contextus – birləşmə, əlaqə
1. Sözün, ifadənin konkret mənasını müəyyənləşdirməyə imkan verən mətn parçası.
Söz üçün söz birləşməsi, söz birləşməsi üçün cümlə, cümlə üçün abzas K. rolunda çıxış edə bilər. Bədii ifadə vasitələri, o cümlədən kinayə, mübaliğə və s., çoxmənalı sözün, omonimin mətndəki mənası K. vasitəsilə müəyyənləşir.
2. Sözün, ifadənin, fikrin aid olduğu sahə; məs.: «balans» termininin jurnalistika kontekstində mənası.
Jurnalistika terminləri lüğətikontekstdən çıxarma
Ayrı-ayrı söz, ifadə və cümlələrin onların mənasını düzgün anlamağa imkan verən mətn parçasından kənarda sitat kimi istifadə edilməsi.
K.Ç. çox vaxt təhriflərə səbəb olur, müəllifin fikirlərinin və məqsədinin yanlış yozumu ilə nəticələnir. Bəzi hallarda belə əməllər qəsdən törədilir.
Jurnalistika terminləri lüğətikontent
ing. content – məzmun
İnformasiya resursunun istifadəçi tərəfindən qavranıla bilən mətnlərdən, təsvirlərdən, audiovizual materiallardan ibarət məzmunu.
K. termini daha çox internet resurslarına, saytlara aid edilir, lakin bir sıra hallarda K. dedikdə teleradio proqramlarının, qəzet və jurnal materiallarının da mövzusu, məzmunu nəzərdə tutulur. Telefonla, digər rabitə vasitələri ilə rəqəmsal formatda ötürülə bilən K. – mobil K. adlandırılır.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətikontent-analiz
ing. content – məzmun
İnformasiyanın, məzmunun, mətnlərin spesifik xüsusiyyətlərinin təhlili.
K-A. media monitorinqlərində, sosial və psixoloji tədqiqatlarda sənədlərin öyrənilməsi və qiymətləndirilməsi üçün ən çox istifadə olunan metodlardan biridir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətikontrapunkt
lat. contra – əks + lat. punctum – nöqtə; hərfi mənada: nöqtə nöqtəyə qarşı
Fərqli səslilik; kino və televiziyada sözlə görüntünün fərqli mənalar ifadə etməsi.
Musiqi termini kimi meydana çıxmış K. ekranda sözün və təsvirin müstəqil mənalar ifadə etdiyini bildirir. Yəni söz görüntünü təkrarlamır, tamamilə yeni və fərqli informasiya ifadə edir.
Jurnalistika terminləri lüğətikontrast
fr. contraste – əkslik
1. Kəskin təzad, fərq.
2. Fotojurnalistikada, televiziyada və kinematoqrafiyada: təsvirin ayrı-ayrı hissələri arasında rəng və parlaqlıq fərqi, habelə optik sistemin, yaxud foto və kinomaterialın bu fərqi əks etdirmək qabiliyyəti.
3. Əsərdə təsvir olunan predmet, hadisə və xarakterlərin müəyyən keyfiyyətlərini kəskin surətdə qarşı-qarşıya qoymaqla onların spesifik xüsusiyyətlərini qabarıq nəzərə çarpdırmaq üsulu.
Jurnalistika terminləri lüğətikonvergensiya
lat. convergere – yaxınlaşma, çulğalaşma
Media texnologiyaları və platformalarının, bazarlarının, müxtəlif növ kütləvi informasiya vasitələrinin, jurnalistika funksiyalarının inteqrasiyası.
Media texnologiyaları və platformalarının birləşməsi nəticəsində informasiyanın eyni zamanda bir mənbədən müxtəlif üsullar və texniki vasitələrlə (telefon, televiziya, peyk rabitəsi və s.) yayılması mümkün olur. Müxtəlif növ KİV-in inteqrasiyası multimedia informasiya sistemləri yaradır. Jurnalistikanın məlumatlandırma və əyləndirmə funksiyalarının yaxınlaşması infoteynment, maarifləndirmə və əyləndirmə funksiyalarının qarşılıqlı təsiri edyuteynment kimi yeni formalar törədir və s.
Jurnalistika terminləri lüğətikonyunktur
lat. conjunctura, conjungere – bağlı, əlaqəli
1. Hər hansı hadisə və prosesin gedişində yaranmış şərait, müvəqqəti konkret vəziyyət.
2. Mövcud ictimai-siyasi şəraitin yaradıcılıq sahələri, habelə yazıçı, jurnalist, sənətkar qarşısında qoyduğu şərt.
Bu termin, adətən, mənfi çalarda işlədilir, məsələn, konkret vəziyyətə uyğunlaşaraq prinsiplərini dəyişən, mövqeyini şəraitə görə müəyyənləşdirən media orqanları K.-çu adlandırılır.
Jurnalistika terminləri lüğətikopirayt
ing. copyright – köçürmə hüququ
1. Bax: müəlliflik hüququ.
2. Müəlliflik hüququnun qorunduğunu bildirən işarə.
Bu işarə (©) copyright sözünün baş hərfindən ibarət olur və adətən, müəlliflik hüququ qorunan çap məhsulunun, proqramın, digər əsərlərin ilk dəfə dərc, yaxud kütləvi nümayiş etdirildiyi illə yanaşı yerləşdirilir.
Jurnalistika terminləri lüğətikopi-pəst
ing. copy paste < copy – üzünü çıxarmaq + paste – yerləşdirmək
Elektron mediada özgə mətninin mexaniki şəkildə köçürülməsi, özününküləşdirilməsi.
İstifadəçinin başqa müəllifə məxsus mətnin üzünü çıxararaq onu öz məqaləsinə daxil etməsi, yaxud elektron səhifəsində yerləşdirməsi K-P. adlanır. Bu termin kompüterdə mətn redaktoru proqramının həyata keçirdiyi əməliyyatın ingilis dilində adından yaranıb.
Jurnalistika terminləri lüğətikorporativ etika
Hər hansı müəssisədə çalışan insanların, müəyyən peşə sahiblərinin kollektiv dəyərləri, ənənələri və davranış normaları məcmusu.
K.E. jurnalistin öz redaksiyası və həmkarları qarşısında daşıdığı məsuliyyətdən irəli gəlir. Mediada K.E. prinsipləri hər redaksiyanın, təşkilatın daxili sənədlərində, yaxud jurnalistlərin ortaq peşə əxlaqı kodekslərində əksini tapır. Azərbaycan jurnalistlərinin peşə davranışı qaydalarının son fəsli məhz bu funksiyanı yerinə yetirir. Həmin fəsildə jurnalistlərdən peşəsinin və çalışdığı media orqanının nüfuzuna xələl gətirən əməllərə yol verməmək, redaksiya sirrini qorumaq, həmkarları ilə münasibətlərini qarşılıqlı hörmət və vicdanlı rəqabət prinsipləri əsasında qurmaq, hücuma məruz qalan həmkarlarını dəstəkləmək və s. tələb olunur.
Jurnalistika terminləri lüğəti