Jurnalistika terminləri lüğəti

veriliş

Televiziya, radio, internet vasitəsilə yayımlanan, ümumi məqsədə və süjet bütövlüyünə malik audio və yaxud videomaterial.

Televiziya və radio V.-ləri məq­sə­dindən, mövzusundan, formasından asılı olaraq müxtəlif növlərə bölünür: xəbər V.-ləri, analitik V.-lər, əyləncəli V.-lər və s.; uşaq V.-ləri, idman V.-ləri, elmi V.-lər və s; şoular, tok-şoular, debatlar və s.

versiya

lat. vertio – dönüş

1. Müəllifin bilik səviyyəsi, düşüncə tərzi, həmçinin məqsədlərindən asılı olaraq eyni fakta, ya­xud prosesə verdiyi fərqli izahlardan hər biri.

2. Eyni hadisənin müxtəlif şəxslər, ­küt­ləvi informasiya vasitələri tərəfindən fərqli tərzdə izahlarından hər biri.

3. Kompüter proqramının adının qalması şərti ilə tək­milləşdirilmış, yenilənmiş variantı.

vərəq

1. Müəyyən formatda kəsilmiş na­zik, dördkünc kağız lövhə. V. iki üzdən – iki səhifədən ibarətdir.

vəkil sirri

Vəkilin peşə fəaliyyəti ilə əla­qədar aldığı məlumatlar, verdiyi məslə­hətlər, arayışlar barədə yayılması qadağan edilən informasiya.

vətəndaş cəmiyyəti institutları

Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar), kütləvi informasiya vasitələri, həmkarlar ittifaqları, vətəndaşların təşəb­büs qrupları və bələdiyyələrin məhəllə komitələri.

vətəndaş jurnalistikası

Vətəndaşların informasiyanın toplanması və yayılması is­tiqamətində məqsədyönlü fəaliyyəti.

vətəndaş mediası

Vətəndaşların professional jurnalistika fəaliyyətindən kənar ­informasiya mübadiləsi aparmaq üçün ya­rat­dıqları kütləvi kommunikasiya vasitə­lərinin cəmi.

vətəndaş mövqeyi

Vətəndaşın digər şəxslər, sosial qruplar, bütövlükdə cə­miy­yət qarşısında qanuni və mənəvi öh­də­liklərinə məsuliyyətli münasibəti.

Bu geniş termi­nin müxtəlif izahları olduğu kimi, jurnalistikada da ona fərqli mü­nasibət mövcuddur. Bir nəzəriyyəyə görə, jurnalist öz fəaliy­yətini peşə prin­sip­lə­rindən başqa, heç bir öhdəliklə məh­dud­laşdırmamalı, yalnız hə­qiqəti söyləməlidir. Digər baxış sistemində V.M. termini faktik olaraq «vətənpərvərlik» anlayışı ilə eyni­ləşdirilir və mediadan mil­lətin, dövlətin maraqlarını hər şeydən üs­tün tutmaq tələb olunur. Belə təsəvvürlər daha çox ­avtoritar cəmiyyətlərə xasdır. Üçüncü nə­zəriyyə isə jurnalistin V.M. ilə peşə borcunu əlaqəli şəkildə şərh edir. Buna «partisipant jurnalistika» da deyilir. Həmin baxışa görə, jurnalistlərin V.M. onlardan cəmiyyətin aktual problemlərinin həllində fəal iştirak tələb edir. İctimai ma­raqlar biznes qruplarının, siyasi qrupların kor­porativ maraqlarına uyğun gəlmədikdə ­jur­nalist cəmiyyətin fəal müdafiəçisi ol­ma­l­ıdır. Digər tərəfdən o, cəmiyyəti sosial ədaləti, insan hüquqlarını qorumaq, haki­miyyətin fəaliyyətini nəzarətdə saxlamaq istiqamətində səfərbər etməlidir.

vəzifəli şəxs

Daimi, müvəqqəti olaraq və ya xüsusi səlahiyyət üzrə hakimiyyət nü­mayəndəsi funksiyalarını həyata keçirən şəxs.

Sərəncam vermək və ya icrası məc­buri olan qərarlar qəbul etmək səlahiy­yət­lərinə malik dövlət qulluqçuları, bələdiyyə üzvləri və qulluqçuları, hərbi qulluqçular bu kateqoriyaya aid edilirlər. Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, dövlət və bələdiyyə qurumlarının, digər kommersiya və qeyri-kommersiya təşkilatlarının işçiləri, sahib­karlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər də hüquqi əhəmiyyət kəsb edən hərəkətlər törətdikdə V.Ş. hesab olunurlar. «Korrupsiyaya qarşı mübarizə haqqında» qanun əsasında Cinayət Məcəlləsinə edilmiş də­yişikliklər isə müəyyən cinayətlər baş verən hallarda bu dairəni bir qədər də geniş­lən­dirir: dövlət orqanlarında seçkili vəzifələrə namizədliyi qeydə alınmış şəxslər; andlı iclasçılar; xarici ölkələrin, beynəlxalq təşki­latların V.Ş.-ləri, seçkili or­qanların üzvləri; beynəlxalq məhkəmələrin hakimləri və s.

Viber

vibrasiyalı kamera

Görüntünü sabit­ləşdirmək üçün xüsusi mexanizmlər və ­tex­nologiya ilə təchiz edilmiş çəkiliş ­ava­danlığı.

vicdanlı səhv

Jurnalistin öz peşə fəa­liyyətini vicdanla yerinə yetirməsinə bax­­mayaraq, bilmədən yol verdiyi yanlış­lıq.

video

lat. video – baxıram, görürəm

1. Təs­vir siqnallarının formalaşdırılması, ya­zılması, ötürülməsi, saxlanması və oxun­masını tə­min edən elektron texnologiya.

2. Fiziki da­şı­yı­cıya yazılmış audiovizual əsər.

3. Mü­rəkkəb sözlərin görüntü, vi­zuallıq bildirən tərkib hissəsi; məs.: vi­deo­telefon, videokadr və s.

videoarxiv

lat. video – baxıram, görürəm + lat. archivum – saxlanc yeri

1. Vide­o­ma­terialların maddi informasiya daşı­yıcılarına (kaset, disk və s.) köçürülərək saxlandığı otaq və ya xüsusi müəssisə. 

2. Video­ma­terialların rəqəmsal formatda saxlandığı server.

3. Videomateriallar top­lusu. 

videoçarx

lat. video – baxıram, görürəm

1. Bədii ardıcıllıqla tərtib edilmiş kadrlardan ibarət qısa süjet. 

2. Qısametrajlı rek­lam filmi, yaxud qısa süjetli musiqili film.