Jurnalistika terminləri lüğəti

kataloq

yun. katalogos – siyahı

Axtarışı asanlaşdırmaq üçün müəyyən göstəriciləri əsas götürülməklə sistemləşdirilmiş əş­ya­ların, əsərlərin siyahısı, habelə bu siyahının dərc olunduğu məlumat kitabçası.

katiblik

Redaksiyada yaradıcılıq fəaliy­yə­tinin planlaşdırılmasını həyata keçirən, ha­belə təşkilati işlərin icrasına rəhbərlik və nəzarət edən mərkəz.

K., adətən, mətbu KİV-də yaradılır. Onun vəzifələrinə nəşrin hər sayının planlaşdırılması mərhələsindən başlayaraq buraxılış işıq üzü görənədək bütün prosesləri nəzarətdə saxlamaq, re­daksiya tapşırıqlarının vaxtlı-vaxtında və key­fiyyətlə yerinə yetirilməsini təmin et­mək daxildir.

kazus

lat. casus – hadisə, əhvalat

1. Do­la­şıq­, qeyri-adi, gözlənilməz şərait.

K.-ların təhlili treninqlər zamanı jurnalistləri belə şəraitlərə hazırlamağa kömək edir. ­

2. Hü­quqda: qayda pozuntusunun zahiri əlamət­lərini özündə əks etdirsə də, şəxsin iradəsindən asılı olmayan və hüquqi ba­xım­dan məsuliyyət yaratmayan hadisə, tə­sadüfi əməl. 

3. Məhkəmə praktikasında mürəkkəb və mübahisəli iş.

keçid

keql

alm. chegil – budaq, ağac

Mətbəə şriftinin hündürlük ölçüsü.

Şriftin hün­dürlüyü punktla hesablanır (1 punkt = 0,376 mm).

kerninq

alm. kern – əsas, nüvə

Mətndə qoşa simvollar arasında məsafənin də­­yişdirilməsi.

Bu, müxtəlif yazılış formala­­r­ına malik hərflər, işarələr arasında vizual mə­safəni bərabərləşdirmək üçün tətbiq olu­nur. Şrift nə qədər böyükdürsə, K. də mətnin estetik görünüşü və rahat qavranışı baxımından bir o qədər mühüm əhə­miy­yət kəsb edir.

keş-yaddaş

keyfiyyətli media

Aktual siyasi, iqtisadi və sosial mövzuları obyektiv işıqlandıran, öz fəaliyyətində yüksək peşə standartlarını rəhbər tutan kütləvi informasiya vasitə­ləri.

K.M.-nı digər KİV-dən (məsələn, «bulvar» mətbuatı) fərqləndirən əsas cə­hətlər bunlardır: xəbərlərdə faktların də­qiqliyi və onların dürüstlüyünün yox­lanılması; ana­litik janrlarda materialların çoxluğu; üslubun ciddiliyi, tərəfsizlik və qərəzsizliyin gözlə­nilməsi; etik prinsiplərə əməl olun­ması və yolverilən səhvlərin düzəldilməsi üzərində nəzarət. K.M.-nın auditoriyasında əhalinin intellektual təbəqələri üstünlük təşkil edir.

keyfiyyət standartı

Media orqanının və onun yaydığı informasiyanın keyfiyyətini müəyyənləşdirmək üçün meyarlar siste­mi.

Bu meyarlar obyektivlik, dəqiqlik, əha­tə­lilik, müxtəliflik, balanslılıq, qərəz­sizlik, tərəfsizlik, məsuliyyətlilik, habelə mən­bələ­rin mötəbərliyi və açıqlığı, infor­ma­­siya­nın ictimai dəyəri, dil və üslub xü­­­­­­­su­siyyətləri kimi göstəricilərdən iba­rət­dir. KİV-in K.S.-na nə dərəcədə uyğun gəl­diyini ayırd et­mə­yin fərqli üsulları var; məsələn, Al­ma­niyada media orqanlarının qanunda və etik ko­dekslərdə əksini tapmış tələblərə uyğun­luğu professional qurumlar tərə­fin­dən araşdırılır. ABŞ-da eyni məq­sədlə ­ic­timai rəy öyrənilir, yəni bilavasitə au­di­toriyanın özünün KİV məhsullarını necə qiymət­ləndirməsi və qavraması əsas gö­türülür. 

kənar küy

Studiyadankənar çəkiliş zamanı mikrofona düşən arzuolunmaz səs fonu.

Mümkün K.K.-lərin hamısını ön­cə­dən müəyyənləşdirmək və qarşısını ­al­maq çətindir. Çəkiliş yerində akustik şə­­raitin diqqətlə araşdırılması və mik­ro­fon­ların düzgün seçilib yerləşdirilməsi K.K.-ləri mi­nimuma endirə bilər.

kərpic

İrihəcmli material.

Belə ma­terialları oxumaq çətin olur, onlar qəzetin estetik görünüşünə də xələl gətirir.

kəşfiyyat və əməliyyat sirri

Kəşfiyyat, əks-kəşfiyyat və əməliyyat-axtarış fəa­liy­yəti sahəsində dövlət tərəfindən xüsu­si mü­hafizə olunan və mətbuatda açıq­lanması qadağan edilən məlumatlar.

kiber

yun. kybernetike – idarəçilik bacarığı

«Kibernetika» termininin qısaldımış for­ması; mürəkkəb sözlərin virtual gerçəkliyə, bilgi­sayar aləminə aidlik bildirən tərkib his­səsi.

kiberjurnalistika

yun. kybernetike – idarə­çi­lik bacarığı + lat. diurnalis, diurnale – gün­dəlik xəbər

İnternet sistemində yeni kommunikasiya texnologiyalarından isti­fa­də etməklə həyata keçirilən jurnalist fəa­liyyəti.

kiberspeys

yun. kybernetike – idarəçilik bacarığı + ing. space – mühit, yer