IV–VII əsrlərdə Avropa və Asiyanın etnik-siyasi xəritəsində köklü dəyişikliklərə gətirib çıxarmış irimiqyaslı etnik yerdəyişmələrin ümumiləşdirici adı.
X.B.K.-nün başlanmasında detonator rolunu hunların təxminən 370-ci ildə Volqa çayını keçərək Avropaya doğru hərəkət etməsi oynayıb. Bundan sonra müxtəlif tayfaların – hunların, germanların, slavyanların, sarmatların, avarların və d.-nin Qərbi Roma imperiyasına mütəmadi yürüşləri başlayıb. Belə yürüşlərin gedişində həmin tayfaların bəziləri Qərbi Roma imperiyası ərazisində məskunlaşaraq orada öz dövlətlərini yaradıblar. Ayrı-ayrı mədəniyyət, dil və dinlərin toqquşması ilə müşayiət olunan X.B.K. orta əsrlər Avropasında yeni dövlət və xalqların formalaşmasının əsasını qoyub. 476-cı ildə Qərbi Roma imperiyasının süqutu X.B.K.-nün ən mühüm nəticələrindən biri sayılır.
Tarix terminləri lüğəti