All dictionaries

sarıköynək¹ [sarıköynəx'] isim

Zoologiya. Sarı dimdikli, oxuyan quş; zərd. □ Sarıköynəklər, qaranquşlar qayalar arasında oynaşır, kollar arasında itirlər. (Mir Cəlal).

sarıköynək² [sarıköynəx'] isim

Botanika. Qabığı sarı yemiş növü.

sarı-kürən [sarı-kürən] sifət

Qonur, açıq şabalıdı rəngli (at rəngi).

sarıq [sarıx] isim

1. Başa sarınan sarıq. 
2. Yaranı sarımaq, sınığı bağlamaq və s. üçün uzun kəsilmiş tənzif,bez və s. parçası; bint. □ Qan quruyub sarığı daşa döndərmişdi. (Ə.Əbülhəsən). 
3. Sarğı ilə bağlanmış şey, bağlı. □ Müəllim birinci sarığı açdı. (Ə.Vəliyev).

sarıqanad [sarıqanad]

sarıqanadlı [sarıqanatdı] sifət

Qanadlarının rəngi sarı olan. □ Sarıqanadlı kəpənəklər.

sarı-qırmızı [sarı-qırmızı] sifət

Tünd-sarı, qırmızıyaçalar (rəng). □ Sarı-qırmızı kəlağayı.

sarı-qızılı [sarı-qızılı] sifət

Tünd-sarı, qızılaçalar (rəng). □ Sarı-qızılı parça.

sarıqlı [sarıxlı] sifət

1. İlahiyyat. Başına sarıq qoymuş, başında sarıq olan, çalmalı. □ Bu küçənin ... başı sarıqlı axundları ilə başı silindrli ziyalıları bir müqəddərat daşıyırdılar. (S.Hüseyn). 
2. İsim kimi: molla, ruhani, müsəlman din xadimi (bu mənada adətən “başısarıqlı” şəklində işlənir).
3. Bint, sarğı və s. ilə sarınmış, bağlanmış (yara, sınıq və s. haqqında). □ Sarıqlı qol. Sarıqlı ayaq. Üzü sarıqlı olmaq. 
4. İp, sarğı və s. ilə bağlanmış. □ Dərviş gözünü açıb gördü ki, bir divin dalısında əl-ayağı sarıqlı gedir. (Nağıl).
5. Üzərinə bir şey sarınmış. □ Şəkildə görünən zatın başındakı sarıqlı fəs, əynindəki gen vəbiçimsiz şalvar, onun ayağındakı qıvraq çarıq qızın diqqətini özünəcəlb etmişdi. (M.S.Ordubadi).

sarılı [sarılı] sifət

Sarılmış, sarğı ilə bağlanmış. □ Müəllimin böyründə qəzetə sarılı iki şey vardı. (Ə.Vəliyev).

sarılıq [sarılıx] isim

1. Sarı şeyin halı, sarı rəngdə olma.
2. Tibb. Qaraciyərin fəaliyyətinin pozulması nəticəsində bəzəndərinin sarı rəng alması şəklində təzahür edən xəstəliyin adı. □ Bu hadisədən Molla Qasım sarılıq azarına düşüb xəstə yatdı. (S.S.Axundov).

sarılma

sarılmaq [sarılmax] feil

1. Bir şeyin ətrafına, dövrəsinə dolanmaq, dövrələnmək. □ Gülab ilə sığallanır, sulanır; Baş qoyur, sarılır qulağa zülfün. (M.P.Vaqif). 
2. Bükülmək. □ Parça kağıza sarılıb.
3. Məcazi mənada: bir-birini qucaqlamaq, qucaqlaşmaq. □ Kiçik daxmada üç nəfər fəlakətzədə xəyalat içində huşa gedib bir-birinə sarılmışdı. (C.Cabbarlı).

4. Məcazi mənada: bir şeydən bərk-bərk yapışmaq, böyük həvəslə, şövqlə bir şeyə girişmək. □ Bu varlığınla sarıl zəhmət ilə biliyə; Başın dönsün günəşə, qolların birçəliyə. (A.Şaiq).

sarıma [sarıma] isim

sarımaq [sarımax] feil

1. Bir şeyin üzərinə dolamaq. □ Yumaq sarımaq. 
2. İp və s. ilə üstündən, hər tərəfdən dövrələmə bağlamaq; ip və s. ilə başqa bir şeyi üzərinə bağlayaraq bənd etmək. □ Qutuları sarımaq. Kitabları sarımaq.
3. Məcazi mənada: bürümək, tutmaq, qaplamaq, çulğamaq. □ ...sənə qəlbimdə bir iman vardı; Könlümü şübhə, tərəddüd sarıdı. (A.Şaiq).
4. Məcazi mənada: ələ salmaq, dolamaq, araya qoymaq. □ Bir başqa tələbə Əsədi sarımaq istədi. (S.Rəhimov).

sarımsaq [sarımsax] isim

Botanika. Soğan cinsindən çox kəskin iyi və dadı olan tərəvəz.