Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

ratifikasiya [ratifik'asiya] isim lat. ratificatio < ratus – həll edilmiş, təsdiqlənmiş + facere – etmək

Hüquq. Hər hansı dövlət və ya hökumət nümayəndəsi tərəfindən imzalanmış beynəlxalq müqavilənin və ya sənədin dövlət hakimiyyətinin ali qanunverici orqanında təsdiq olunması. □ Ratifikasiya etmək.

ravvin [ravvin] isim yəh. – hərf. müəllim, dahi, əhəmiyyətli

İlahiyyat. Yəhudilərdə din xadimi, ruhani. □ Baş ravvin.

re... [re] lat. re – yenidən

Hərəkətin, prosesin təkrarlanmasını bildirən sözönü; məs.: regenerasiya, reprint.

reabilitasiya [reabilitasiya] isim lat. rehabilitatio < re... + habilitatis – yararlılıq, iqtidarında olmaq

1. Hüquq. Məhkəmə qərarı əsasında, yaxud inzibati qaydada hüquqların bərpa edilməsi, bəraət verilməsi. □ Reabilitasiya almaq.

2. Tibb. Xəstəlik keçirmiş şəxslərin sağlamlığının və əmək fəaliyyətinin bərpasına yönəldilmiş tədbirlər kompleksi. □ Əlillərin reabilitasiyası mərkəzi.

3. Məcazi mənada: adın təmizə çıxarılması, əvvəlki nüfuzun bərpası. □ Mənəvi reabilitasiya.

See also:

reaktiv [reak'tiv] isim re... + actio – hərəkət

1. Kimya. Başqa maddə ilə birləşəndə xüsusi reaksiya əmələ gətirən və bununla da onun tərkibini müəyyənləşdirməyə imkan verən maddə. □ Qeyri-üzvi reaktiv.

2. Fizika. Sifət kimi: qaz, buxar və s.-nin yaratdığı qüvvədən istifadə edən, həmin qüvvəyə əsaslanan (mexanizm). □ Reaktiv təyyarə.

realizasiya [realizasiya] isim lat. realis – maddi, həqiqi

1. Həyata keçirmə, gerçəkləşdirmə. □ Planın realizasiyası.

2. İqtisadiyyat. Əmtəənin satılması, qiymətli kağızların, yaxud əmlakın pula çevrilməsi, istiqrazın yayılması. □ Realizasiya əməliyyatları.

referat [referat] isim lat. referre – məruzə etmək, məlumat vermək

1. Müəyyən bir mövzuda yazılmış yığcam məruzə. □ Referatda mövzunun əsas müddəalarının qısa şərhi ilə yanaşı, həmin sahəyə dair müvafiq ədəbiyyat və mənbələrin xülasəsi də əks etdirilir.

2. Elmi işin, dissertasiyanın, kitabın və s.-nin qısa məzmunu, avtoreferat. □ Dissertasiyanın referatı.

referendum [referendum] isim lat. referendum – haqqında məlumat verilməli şey

Xüsusi əhəmiyyətli dövlət məsələlərinin həlli üçün keçirilən ümumxalq səsverməsi, ümumi rəy sorğusu. □ İlk referendum 1439-cu ildə İsveçrədə keçirilmişdi.

referent [referent] isim lat. refernes (referentis) – məlumat verən

İri dövlət və ya özəl qurum rəhbərinin müəyyən məsələlər üzrə məsləhətçisi, köməkçi şəxs. □ Referent vəzifəsi.

refleks [reflek's] isim lat. reflexus – rədd etmə, dəfetmə

1. Fiziologiya. Orqanizmin sinir sisteminin qıcıqlanmalara qarşı verdiyi cavab-reaksiya. □ Şərti refleks.

2. Bir hadisənin doğurduğu ikinci hadisə, onun nəticəsi, əksi; inikas, nəticə.

reform [reform] isim fr. reforme < lat. reformare – dəyişdirmək, başqa şəklə salmaq

İslahat, yenidənqurma, köhnəni dəyişdirmə, yeni sistem yaratma. □ Reform aparmaq.

regenerasiya [regenerasiya] isim lat. regeneratio < re... + genus – nəsil

1. Biologiya. Orqanizmin itirilmiş və zədələnmiş üzvlərini və toxumaları bərpa etməsi (məs.: kərtənkələlərdə). □ Regenerasiya prosesi.

2. İqtisadiyyat. Tökmə istehsalatında: istifadə olunmuş qəlib qarışığının (qəlib qumu dənələrini bərpa etmək və onların səthi aktivliyini artırmaq məqsədilə) xüsusi aparatlarda emalı.

3. Elektrotexnika. İstilik texnikasında: sistemdən çıxan qazvarı yanma məhsullarının istiliyindən sistemə daxil olan yanacaq, hava və ya qarışıqları qızdırmaq üçün istifadə edilməsi.

4. İnformatika. Hesablama texnikasında: EHM-in yaddaş qurğusunda informasiyanın oxunduqdan sonra da orada saxlanması üçün yenidən yazılması. □ İnformasiyanın regenerasiyası.

region [regiyon] isim latın

1. Coğrafiya. İri (təbii, iqtisadi, siyasi və s.) ərazi. □ Region üzrə bölgü.

2. Coğrafiya. Bəzi dövlətlərdə inzibati ərazi vahidi.

See also:

registr [registr] isim lat. registrum – siyahı, hərf. daxil edilmiş

1. Siyahı, qeydiyyat kitabı. □ Registr kitabı.

2. Musiqi. Musiqi alətinin, yaxud müğənninin səsinin güc və yüksəklik dərəcəsi. □ Aşağı registr.

3. Musiqi. Müxtəlif köklü, lakin eyni tembrli boru (orqanda), sim (klavesində), yaxud dillərdən (akkordeon, qarmon və s.) ibarət qrup.

4. İnformatika. Hesablama texnikasında: birmərtəbəli yaddaş elementlərindən nizamlı şəkildə qurulmuş, idarəolunan girişlərə və çıxışlara malik çoxmərtəbəli qurğu.

See also: