Jurnalistika terminləri lüğəti

beynəlxalq jurnalistika

1. Beynəlxalq təşkilatların informasiya siyasətini və ­qlo­­bal media sistemində mövcud tenden­siyaları, peşə etikası üzrə beynəlxalq stan­­­dartları və dünya ölkələrinin KİV haq­qın­da qanunvericiliyini araşdıran, habelə bey­nəl­xalq münasibətlər və təhlükəsizliklə bağlı məsələlərin mediada işıqlandırılması təc­rübəsini öyrənən elm sahəsi.

B.J. – jur­nalistika elminin bir qoludur.

2. Beynəlxalq münasibətlərin, dünyada baş verən qlobal si­ya­si və iqtisadi proseslərin işıqlan­dırıl­ması sahəsində ixtisaslaşmış kadrlar ­ha­­­­zırlayan ali məktəblərdə tədris fənni.

beynəlxalq jurnalistika prinsipləri

Bey­­nəl­xalq jurnalist təşkilatları tərəfindən qəbul olunmuş peşə fəaliyyəti qaydaları və etik normalar.

Bu qayda və normalar ümu­mi olaraq «Jurnalistlərin davranış prin­­sipləri haqqında deklarasiya» və «Jur­nalist­lərin peşə etikasının beynəlxalq prinsipləri» adlanan sənədlərdə öz əksini tapıb. Birinci sənəd Beynəlxalq Jurnalistlər Federa­siya­sının II konqresində (1954) qə­bul olunub və sonra (1986) təkmil­ləşdirilib. O, jur­nalist­lərdən həqiqətə xidmət, əha­linin informasiya almaq hüququnun və informasiya mənbələrinin mötəbərliyinin təmin olun­ması, doğru-dürüstlük, səhv­lərin dər­hal düzəldilməsi və tənqidə cavab imka­nının ya­radılması, informasiyanın vicdanlı üsul­larla toplanması, peşə sirrinin və infor­masiya mənbəyinin qorunması, dis­kri­­minasiyaya, faktların qəsdən təh­rifinə, şərəf və ləyaqətin alçal­dılmasına, plagiata yol verilməməsi, peşə müstə­qil­liyinin, şərə­finin və həmrəy­liyinin yüksək tutulması kimi keyfiyyətlər tələb edən 9 bənddən ibarətdir. İkinci sənəd 1983-cü ildə YUNES­KO-nun himayəsi altında dün­yanın ən bö­yük regional jurnalist təş­ki­latları tərəfindən qəbul olunub və 10 prinsipə bölünür: və­təndaşların informasiya almaq hüququ; olayların obyektiv işıqlan­dırılması; jurnalistin sosial məsu­liy­yəti; jurnalistin professional şərəfi; KİV-ə ictimai çıxış və onların işində iştirak etmək imkanı; özəl həyata hörmət və lə­yaqətin qorunması; ictimai maraqların göz­lə­nil­məsi; ümum­bə­şəri də­yər və mə­dəni müx­təlifliyə sayğı; bəşə­riyyətə təhlükə gətirən bəlalarla mü­barizə; yeni ümumbəşəri informasiya və kommuni­kasiya nizamının inkişafı. Bundan başqa, Avropa Şurası Parlament As­sam­bleyası 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətna­məsində informasiyanın ictimai inkişafda birincidə­rəcəli rolunu nə­zərə alaraq həmin prin­sipləri detallaşdırıb və ictimai-siyasi, fəlsəfi baxımdan əsas­lan­dırıb.

beynəlxalq jurnalistika standartları

beynəlxalq standart eyniləşdirmə nömrələri

beynəlxalq xəbərlər

bədən dili

bədii qiraət

1. Radio və televiziyada ədə­bi əsərlərin, yaxud onlardan parçaların efirdə oxunması, bədii ədəbiyyatı təbliğ formalarından biri.

2. Estrada sənəti nö­vü.

B.Q.-çilər hər hansı ədəbi əsərin oxun­masında özünəməxsus artistik key­fiy­yət­ləri, emosionallıqları, aydın tələf­füz­ləri və s. xüsusiyyətləri ilə fərqlənirlər.

bədii obraz

bədii redaktə

Verilişin, dövri nəşrin, hər hansı yaradıcılıq məhsulunun mütəxəssis tərəfindən həyata keçirilən tərtibatı pro­sesi.

bədii redaktor

Bədii tərtibat prosesinə ümumi rəhbərliyi həyata keçirən, habelə bu prosesdə bilvasitə iştirak edən mütə­xəssis, yaradıcı şəxs.

B.R. tərtibat iş­lə­rinin ardıcıllığını, qaydalarını, qrafik ­ma­­­terial­­ların hazırlanma texnikası və me­­­­­tod­larını, isteh­sal ediləcək məhsulun bədii cəhətdən keyfiyyət standartlarını mü­əyyənləşdirir.

bədii şura

Bəzi teleradio yayımı təşki­lat­larında yayımın məzmununa nəzarət edən, onu izləyən və məzmunla bağlı qaydalar yaradan qurum.

Adətən, B.Ş.-lar teleradionun dilinin ədəbi dil normalarına uy­ğun­lu­ğu məsələsinə də diqqət yetirir.

bəkqraund

1. Xəbərdə olayın tarixçəsi haq­qında məlumat.

2. İnsanın keçdiyi hə­yat yoluna – təhsil səviyyəsinə, iş təcrü­bəsinə, qazandığı bacarıqlara, uğurlara dair məlu­matlar.

bələdiyyə nəşrləri

Bir, yaxud bir neçə yerli özünüidarəetmə orqanı tərəfindən tə­sis olunan dövri nəşr, yaxud istehsal edilən birdəfəlik çap məhsulları.

bələdiyyə yayımçısı

Bir, yaxud bir neçə yerli özünüidarəetmə orqanı tərəfindən tə­sis olunan və dövlət qeydiyyatından ke­çirilən teleradio təşkilatı.

B.Y.-nın təsis edil­məsində bələdiyyələrlə yanaşı, digər  fiziki və hüquqi şəxslərin də iştirakına icazə verilir. Belə teleradio təşkilatı yerli büdcə, reklamdan daxilolmalar, abonent haqqı hesabına və s. mənbələrdən maliy­yələş­dirilə bilər. B.Y., əsasən, təmsil olunduğu ərazidə yaşayan əhalinin maraqlarına uy­ğun proqramlar yayımlayır.

bəyanat

Hər hansı məsələ barədə dövlət qurumlarının, siyasi təşkilatların, səla­hiy­yətli orqanların və ya şəxslərin rəsmi ­mə­­lu­matı.

B. aid olduğu problemə rəsmi ya­­­naşmanı əks etdirərək həm yazılı, həm də şifahi formada verilə bilər və media üçün mü­hüm informasiya mənbəyi rolunu ­oy­­nayır.