Məsəllər, deyimlər

BİRLİKDƏ BİR PUD DUZ YEMƏK

►Bir şәxsi uzun müddәt ərzində yaxşıca tanımaq, dostluq və yoldaşlıq etmək, hər xasiyyətinə dərindən bələd olmaq.

İfadə qədim rəvayətlərdən və müqəddəs kitablardan qaynaqlanmışdır.

Qədim zamanlarda duz çox dәyәrli, qiymәtli bir nemət hesab olunurdu, hәtta bәzәn qızıl qiymәtinә satılırdı. Duz bəşər övladına çox qədimlərdən məlumdur. İnsanın onunla tanışlığının tarixi yeddi min ildən çoxdur. Xalq adәtlәrindәn biri – qonşunun pay göndәrdiyi qaba duz qoyulub qaytarılması da bununla әlaqәdardır. Danışıq dilindәki «duz günü» ifadәsi dә, güman ki, duzun tәsәrrüfat vә mәişәt әhәmiyyәtini göstәrir.

Qədim yunan şairi Homer duzu müqəddəs substansiya, yəni bütün cisimlərin və hadisələrin ilk əsasını təşkil edən maddə adlandırırdı. Yunan və Roma mütəfəkkirləri duzu yüksək qiymətləndirir və yazırdılar ki, bu maddə çörəkdən savayı bütün qidaları əvəz edə bilər. Onu «Tanrı sovqatı» adlandırırdılar. Qədim Romada hər gələn qonağa dostluq nişanəsi kimi duz hədiyyə edirdilər.

Xristianlıqda duz uzunömürlülük, sarsılmazlıq və müdrikliklə əlaqələndirilir. Katolik kilsəsində körpəni xaç suyuna salarkən ağzına duz da qoyurdular. İslam dinində çörək Allah sovqatı sayıldığından onun duza batırılıb yeyilməsi çörəyin qorunması, bu isə Tanrı və onun təbəələri arasında birliyin olması deməkdir. Bundan başqa, islam aləmində duzun dəyişməzliyini əsas tutaraq sazişləri duzla təsdiqləyirdilər.

Hind əsgərləri komandirləri qarşısında duza and içirdilər. Qədim və müasir yəhudilərdə duz Allah ilə İsrail arasında sarsılmaz əlaqə rəmzi sayılır.

Dilimizdə «duz-çörək kəsmək», «duz-çörəklə qarşılamaq», «duz-çörəyi saxlamaq», «duz-çörəyi tapdalamamaq» kimi ifadələr də işlədilir.