Jurnalistika terminləri lüğəti

müsadirə

Redaksiya əmlakının, kütləvi ­informasiya vasitəsi məhsulunun məcburi şəkildə və əvəzi ödənilmədən mülkiy­yət­çidən, yayımçıdan, yaxud satıcıdan döv­lə­tin xeyrinə götürülməsi.

M. yol ve­­rilmiş qa­nun pozuntusuna görə kütləvi informasiya vasitəsinə qarşı tətbiq edilən cəza təd­bir­lərindən biridir. Azərbaycan qanun­veri­ci­li­yinə görə, kütləvi informasiya vasitəsi məhsulunun tirajının, yaxud onun bir his­səsinin M. edilməsinə yalnız məh­kəmənin qərarı ilə yol verilir. Qeyri-qanuni, yəni məhkəmənin qərarı olmadan M.-yə görə məsuliyyət nəzərdə tutulur.

müsahib

Jurnalistə müsahibə verən, onun suallarını cavablandıran şəxs, birbaşa informasiya mənbəyi.

M. jurnalistin qar­şısına qoyduğu məqsəddən, hazırladığı ma­te­rialın xarakterindən asılı olaraq rəsmi şəxs, ekspert, yaxud adi vətəndaş ola bilər. Adətən, qərarların qəbulu pro­se­sində iş­tirak edən, böyük səlahiyyətlərə malik siyasi xadimlər və vəzifəli şəxslər M. qis­mində medianın daha böyük marağına səbəb olurlar.

müsahibə

1. Jurnalistin media vasitəsilə yaymaq üçün ictimai maraq doğuran ­mə­sələlər barədə hər hansı şəxslə söh­bəti.

Formasına görə bu söhbət üzbəüz, telefon vasitəsilə, yazışma şəklində aparıla bilər. M. informasiya əldə etməyin ən çox istifadə olunan üsullarındandır. Bununla belə, onun dolğun və maraqlı alınmasını təmin etmək üçün jurnalist yüksək peşə­karlıq nümayiş etdirməlidir: burada hər bir element – mövzu ilə tanışlıq səviyyəsi, su­alların qoyuluşu, onların ardıcıllığı, müsa­hibin, hətta müsahibənin keçirilmə vaxtı və yerinin düzgün seçimi əhəmiyyət kəsb edir.

müstəqil jurnalist

Daimi iş yeri və peşəsi ilə əlaqədar uzunmüddətli müqavilə öh­dəlikləri olmayan jurnalist.

M.J., adətən, redaksiya tapşırıqlarını yerinə yetirmir, sər­bəst yaradıcılıqla məşğul olur və seçdiyi mövzuda materiallar hazırlayaraq KİV-ə ödənişli əsaslarla təqdim edir, yaxud onla­rı digər üsullarla (internet və s.) yayır.

müstəqil kütləvi informasiya vasitəsi

Öz-özünü maliyyələşdirən, redaksiya si­ya­­sətini sərbəst şəkildə müə­yyənləşdirən, iqtisadi və siyasi cəhətdən bir mərkəzdən asılılığı olmayan telekanal, radio, qəzet, ­jurnal, sayt və s.

müşahidə

Hər hansı obyekt, yaxud ha­disənin xüsusiyyətlərini müəyyənləşdir­mək üçün onun ardıcıl və məqsədyönlü surətdə diqqətdə saxlanması, öyrənilməsi ­­pro­­se­­si.

Bu prosesin başlıca məhsulu infor­masiyadır. M. jurnalist araşdırması apar­maq və məlumat toplamaq üsul­la­rından biridir.

mütəxəssis

müzakirə

Hər hansı mövzu, məsələ ba­rədə müəyyən mülahizə yürütmək, nə­ti­cəyə gələrək qərar çıxarmaq üçün onun kollektiv surətdə araşdırılması, ümumi fikir mübadiləsi.

məlumatlandırma funksiyası

ər. məlum – «bilinən», «bəlli olan» sözlərinin cəm halı

Bir şey haqqında bilginin, xəbərin yayıl­ması və ötürülməsi.

M.F. jur­na­lis­ti­kanın ən mühüm funksiyalarından biridir.

maarifləndirmə funksiyası

ər. məarif – elm, bilik

Bilik və mədəniyyətin ötü­rülməsi, yayıl­ması ilə əlaqədar fəa­liyyət, jurnalistikanın əsas funksiyalarından biri.

Jurna­listi­kanın M.F.-nın mahiy­yəti on­dan ibarətdir ki, o, əhaliyə məlumat ver­məklə yanaşı, həm də bu məlu­matlardan istifadə etmək üçün insanlara gərəkli bilik­lərin və mədə­niyyətin daşıyıcısı olmalıdır.

material

Dövri nəşr üçün hazırlanan və ya artıq dərc edilmiş yazı; həmin yazının məzmunu.

mediaplatforma

1. İstənilən növ informasiyanın internetdə yerləşdirildiyi bütün resursların cəmi.

M. – istifadəçinin internetdə tutduğu «ərazi», yerləşdiyi «meydança»dır: buraya onun saytı, Feysbuk səhifəsi, daxil olduğu qruplar, İnstaqramda, Tvitterdə akkauntları və s. daxildir.

2. Foto və videoçəkiliş aparmaq üçün xüsusi olaraq quraşdırılmış, yaxud ayrılmış əlverişli meydança.

Adətən, M. ikimərtəbəli konstruksiyadan ibarət olur və jurnalistlərə hadisəni, tədbiri maneəsiz çəkmək imkanı verir.

mediatur isim