Lüğət seçin
Jurnalistika terminləri lüğəti
firma nişanı
Fiziki və ya hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərən hər hansı müəssisənin, o cümlədən media qurumunun fərqləndirmə nişanı; özəl ticarət markası.
F.N. hər hansı nəşriyyatın, naşirin istehsal etdiyi bütün məhsulların üzərində əks olunur və onun başqalarından fərqləndirilməsinə xidmət edir; məsələn, Wikipedia® – Wikimedia Foundation Inc təşkilatının, sonuncu hərfi paralellərə və meridianlara bölünmüş «O» hərfi olan METRO – dünyanın bir çox ölkələrində milyonlarla tiraja malik pulsuz qəzetlər nəşr edən Metro International media-holdinqinin F.N.-dır.
Jurnalistika terminləri lüğətifişinq
ing. fishing – balıq tutmaq
İstifadəçinin «informasiya qarmağı»na keçirilərək aldadılması.
F.-in məqsədi istifadəçi haqqında konfidensial məlumat əldə etməkdir. Bunun üçün ona maraqlandığı mövzuda informasiya göndərilir (məsələn, bankın adından, sosial şəbəkələrdən), cavab reaksiyası olduqda isə istifadəçinin parolu, loqini ələ keçirilir, sonradan bu ünvandan yalan xəbərlər yayılır və s.
Jurnalistika terminləri lüğətifitçalan
Dövlət və ictimai xidmət orqanlarında baş verən və gizli saxlanılan qanun pozuntuları, haqsızlıqlar barədə həmin qurumların daxilindən mediaya informasiya ötürən şəxs.
F.-ların sızdırdıqları informasiya yayıldıqdan sonra onlar, adətən, işlədikləri qurumlarda təzyiqlərlə üzləşir, təqiblərə məruz qalırlar. Lakin F.-ların məqsədi ictimai diqqəti pozuntulara cəlb etməkdir. Buna görə də onlar bir çox ölkələrdə hüquqi müdafiə ilə təmin olunurlar; məsələn, ABŞ-da 1989-cu ildə qəbul edilmiş, 2007-ci ildə yenilənmiş «Fitçalanların müdafiəsi haqqında» xüsusi qanun fəaliyyət göstərir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətifləş-xəbər
ing. flash – alovlanma, an
Hər hansı əhəmiyyətli hadisə barədə və ya jurnalistin həmin hadisə yerindən göndərdiyi təcili, qısa xəbər.
Adətən, F-X. anonsa çıxarılır, xüsusi işarələrlə, məsələn, formaca partlayışı xatırladan haşiyə ilə digər materiallardan fərqləndirilir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətifləş-kart
ing. flash – alovlanma, an + fr. carte – menyu
Rəqəmsal informasiyanın yazılması və saxlanması üçün elektron yaddaş qurğusu.
F-K.-lardan foto və videokameralarda, mobil telefonlarda, kompüterlərdə, digər elektron cihazlarda geniş istifadə olunur; məsələn, rəqəmsal fotoaparatlarda onlar lenti əvəz edir.
Jurnalistika terminləri lüğətifləşmob
ing. flash – alovlanma, an + ing. mob – kütlə
Bir qrup insanın gözlənilmədən ictimai yerdə toplaşaraq qısa müddət ərzində həyata keçirdiyi və cəld dağılışdığı qeyri-adi aksiya.
F. smartmobun növlərindən biridir. O, əvvəlcədən planlaşdırılır, iştirakçılar, əsasən, sosial şəbəkələr, telekommunikasiya vasitələri ilə əlaqə saxlayaraq toplantının vaxtı, yeri və ssenarisini razılaşdırırlar. F. ictimaiyyətin diqqətini hər hansı problemə (məsələn, mətbuat azadlığı, kitaba maraq, zorakılığa etiraz və s.) cəlb etmək məqsədilə, yaxud bir qrup şəxsin özünüifadə forması kimi həyata keçirilə bilər. İlk F. 2003-cü il iyunun 17-də Nyu-Yorkda Harper`s Magazine jurnalının redaktoru Bill Vasik tərəfindən təşkil olunub. 150–200 nəfər böyük univermağın xalça şöbəsində toplaşaraq şəhərkənarı anbarda bir yerdə yaşadıqlarını və «məhəbbət xalçası» almağa gəldiklərini deyib. Qısa müddətdə F.-lar dalğası Amerika və Avropanı bürüyüb. “Ginnesin rekordlar kitabı”na düşmüş ən böyük F. 2009-cu ildə Çikaqoda 21 min adamın iştirakı ilə keçirilib. F. termininə hələ XIX əsrdə Avstraliyada rast gəlinir. Burada qısa jarqon ifadələrlə danışan qadın məhbusların dilini fləş dil, özlərini fləşmob adlandırıblar. Müasir anlamda isə termin ilk dəfə Vasikin tədbirinin ardınca sosial şəbəkələrdə işlədilib və bir ildən sonra «qeyri-adi və mənasız aksiya» izahı ilə Oksford lüğətlərinə salınıb. “Yeni minilliyin Vebster lüğəti”ndə F. «internetdə təşkil olunan və ictimai yerdə toplaşaraq qəribə aksiya həyata keçirən, tez də dağılışan insan qrupu» kimi təfsir edilib. Media isə terminin əhatə dairəsini genişləndirərək onu məqsədli, o cümlədən siyasi xarakter daşıyan çevik aksiyalara da aid edib və beləliklə, F. termininin indiki anlamı formalaşıb.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətiFM [ef-em] abreviatura
ing. Frequency Modulation – tezlik modulyasiyası
İnformasiya siqnalını daşıyan dalğanın rəqs amplitudasının sabitləşdirildiyi yüksəktutumlu tezlik modulyasiyası.
Modulyasiya (dəyişdirilmə) məhz daşıyıcı dalğa tezliyinin informasiya siqnalı vasitəsilə lazımi səviyyədə sabit saxlanılmasından və bununla da onun tutumunun artırılmasından ibarətdir. Nəticədə radio yayımını dalğalar bir-birinə qarışmadan fərqli tezliklərdə həyata keçirmək olur.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətifokus
lat. focus – ocaq, od yandırılan yer
1. Optik sistemin baş oxuna paralel istiqamətdə düşən işıq şüalarının həmin sistemdən keçdikdən sonra cəmləşdiyi nöqtə.
Hər optik sistemin qabaq və arxa fokusu olur. Televiziyada və kinoda təsvirin keyfiyyətli alınması, ilk növbədə, dəqiq fokus nöqtəsi tapılmasından asılıdır.
2. Təsvirin aydın göründüyü yer, nöqtə; məs.: fokusa düşmək.
3. Əsas götürülən, daim diqqət mərkəzində saxlanılan mövzu, cəhət, məqsəd; məs.: mövzunu fokusda saxlamaq.
4. Mövzuya yanaşma tərzi, baxış bucağı; məs.: müəyyən fokusdan baxmaq.
Jurnalistika terminləri lüğətifokus-qrup
lat. focus – ocaq, od yandırılan yer + fr. groupe – nəyinsə cəmi
1. Müəyyən meyarlar əsasında seçilmiş insanlardan ibarət kiçik dəstədə keçirilən sosial-psixoloji tədqiqat, keyfiyyət araşdırması metodu.
F-Q. konkret mövzuya, yaxud problemə həsr olunmuş kollektiv müsahibə xarakteri daşıyır, moderator tərəfindən xüsusi ssenari üzrə idarə edilir. Bu tədqiqat metodundan marketinq araşdırmalarında, reklam kampaniyalarının təşkili və səmərəliliyinin öyrənilməsində, KİV materiallarına auditoriyanın reaksiyasının araşdırılmasında və s.-də geniş istifadə olunur. İlk F-Q.-lar 1944-cü ildə ABŞ-da sosioloq Robert Merton tərəfindən təşkil olunub və II Dünya müharibəsində təbliğatın effektivliyinin öyrənilməsinə xidmət edib.
2. Hər hansı məsələ barədə rəyi öyrənilmək, problemlərə münasibəti araşdırılmaq üçün müəyyən meyarlar əsasında seçilmiş respondentlər qrupu.
Belə qruplar həm eyni, həm də müxtəlif sosial təbəqələrə məxsus, adətən, bir-biri ilə tanış olmayan insanlardan, maksimum 10–12 nəfərdən ibarət yaradılır.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətifon
yun. phone – səs
1. Verilişlərdə və filmlərdə səhnələri, kadrları müşayiət edən musiqi, səs, səs effektləri; məs.: fon musiqisi.
2. Verilişlərdə və filmlərdə məna yükünə görə ikincidərəcəli plan, habelə əsas rol oynamayan, məsələn, sosial mühitə, tarixi şəraitə aid təsvirlər, hadisələr.
3. Verilişlərin, filmlərin nümayişi, radio və televiziya yayımı zamanı üzə çıxan, görüntülərin, səslərin aydın anlaşılmasına maneçilik yaradan kənar səslər, küylər, şüalar, dalğalar.
4. Akustikada: səsin yüksəklik səviyyəsi, desibellə üst-üstə düşən sistemdənkənar ölçü vahidi.
5. Rəsmin, şəklin, mətnin üzərində yerləşdiyi rəng, arxa plan.
6. Bir şeyin baş verdiyi şərait, ətraf mühitin vacib xüsusiyyəti; məs.: ətraf mühitin radiasiya fonu.
7. Sözlərə artırılaraq səsə, nitqə aidlik bildirən sonluq; məs.: maqnitofon, diktofon.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğəti