Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

Bax: Abdulqadir.

Abdulqəni (bax: ad – ABDUL; QƏNİ) kişi adı hər cür imkan sahibi olanın (Allahın) qulu anlamına gəlir.

Abdulqəyyum (bax: ad – ABDUL; QƏYYUM) kişi adı daim hər bir işdə, hər bir məsələdə bəndəsinə dəstək olmağa qadir olanın (Allahın) qulu mənasındadır.

Əslində Abdullah (bax: ad – ABD; ÜLLAH) olan kişi adı Allahın bəndəsi, Allahın qulu, Tanrının nökəri kimi tərcümə edilir. Adın təhrif olunmuş forması Abdulla sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir. Məişətimizdə Abdullah adı bu gün yalnız Abdulla formasında mövcuddur. Məhəmməd Peyğəmbərin atasının adından olduğuna görə İslam dinində Abdulla kişi adı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İslam tarixindən məlum olduğu kimi, yeni dini yaradarkən Məhəmməd Allahı yeganə ilah olaraq elan etmişdir. “Allah” məAumu İslamdan əvvəllər də ərəb dilində mövcud idi.

Abdulla adındakı “üllah” həmin Allah deməkdir. Abdul adın qısaldılmış formasıdır. Sonradan Abdul da müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir. Azərbaycan antroponimikasında Abdul adı ilə yanaşı, tərkibində Abdul adının iştirak etdiyi kifayət qədər mürəkkəb şəxs adı da mövcuddur. Abdulla kişi adı ərəb adları siyahısında, həmçinin dünyada ən populyar adlardan biridir. İngilis dilində, eləcə də bəzi Avropa dillərində də məlumdur. Ab, Abdel, Abdul, Abdallah, Abdullah, Abdulla kimi işlənir.

Bax: Abdulla.

Abdullazım (bax: ad – ABDUL; LAZIM) kişi adı güc sahibi olanın (Allahın) qulu anlamına gəlir.

Abdullətif (bax: ad – ABDUL; LƏTİF) kişi adı bəndələrinə lütf edənin (Allahın) qulu anlamına gəlir. Adın təhrif olunmuş Abdulətif forması sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

Bax: Abdullətif.

Abdulmalik (bax: ad – ABDUL; MALİK) kişi adı hər şeyə malik olanın (Allahın) qulu anlamına gəlir. Adın təhrif olunmuş Abdulməlik forması sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

Bax: Abdulmalik.

Məlum olduğu kimi, İslam dinində digər millətlərdə, həmçinin digər dinlərdə rast gəlinən adların verilməsi günah sayılmır. Sadəcə adın mənasına fikir verilməsi tövsiyə edilir. Lakin İslamda iki sözün birləşməsi ilə yaranmış bəzi mürəkkəb şəxs adlarının tərcüməsi zamanı onların haram adlar sırasında olması məlum olur. İslam dinində Abdul (bax: ad – ABDUL) və Manaf (bax: ad – MANAF) şəxs adlarının birləşməsindən yaranmış Abdulmanaf kişi adı bütlərə pərəstiş edən bəndə, özünə səcdəgah seçmiş birisi, kimə, nəyə isə büt kimi səcdə edən qul, kölə, əsir anlamını ifadə etdiyinə görə şəxs adı olaraq haram sayılır. Müsəlman dininə görə, belə adların qoyulmasına yol vermək olmaz, dünyaya gəlmiş körpələrə belə adlar verilmişsə də, dəyişdirilməlidir. Daha dəqiqi, İslamda bu adların dəyişdirilməsi vacib hesab edilir. Lakin günümüzdə də Abdulmanaf adlı şəxslərə kifayət qədər rast gəlinir.

Abdulməcid (bax: ad – ABDUL; MƏCİD) kişi adı şərəfi çox yüksək olanın (Allahın) qulu anlamına gəlir.

Abdulmömin (bax: ad – ABDUL; MÖMİN) kişi adı mömin olanın (Allahın) qulu anlamına gəlir. Adın təhrif olunmuş Abdulmömin forması da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

Bax: Abdulmömin.

Abdulmüslim (bax: ad – ABDUL; MÜSLİM) kişi adı insaf sahibi olanın (Allahın) qulu an- lamına gəlir. Adın təhrif olunmuş Abdulmüslüm forması da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.