Dictionaries
Tarix terminləri lüğəti
xərac
ər. – mal
Orta əsrlərdə müsəlman ölkələrində dövlət tərəfindən əhalidən tutulan əsas torpaq vergisi.
X. termini ilk öncə fəth edilmiş qeyri-müsəlman əhalidən alınan hər cür vergi və qənimət anlamında işlədilərək cizyənin sinonimi olub. Sonralar islamı qəbul edənlərin sayı kəskin surətdə artdıqda dövlət gəlirlərinin azalması təhlükəsi yaranıb və X. dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün torpaq sahibləri və icarədarlardan toplanmağa başlanıb. Onun iki forması olub: natura şəklində alınan müqasəma (torpağın keyfiyyəti və suvarma üsulundan asılı olaraq məhsulun 1/4, 1/3, yaxud 1/2 hissəsi) və əkin sahəsinin ölçülərinə görə pulla toplanan misah. Misah da, öz növbəsində, iki cür olub: əkin sahəsinin hər vahidi üzrə qabaqcadan müəyyən olunmuş tarif dərəcəsinə görə yığılan misah və becərilən bitkinin növünü, məhsuldarlığını, digər amilləri nəzərə almaqla hesablanan misah. XV əsrdən etibarən X. termini tədricən istifadədən çıxıb, onun ifadə etdiyi vergi növü isə malcəhət adlanmağa başlayıb.
See also:
Tarix terminləri lüğəti