Dictionaries
Coğrafiya terminləri lüğəti
tundra
fin. tunturi – çılpaq yüksəklik
Avropa, Asiya və Şimali Amerikanın daimi donuşluq sahəsində geniş, meşəsiz təbii zona.
Subarktik, qismən arktik iqlim qurşaqlarının əhatə etdiyi T. zonasında illik radiasiya balansı aşağı (8-20 kkal/sm2), oktyabrdan aprelədək mənfidir. Qış 8-9 ay (bunun 60-80 günü qütb gecəsidir) davam edir. Orta temperatur yanvarda -5°C...-40°C, iyulda +5...+10°C-dir. İllik yağıntı 200-500 mm, bəzən 750 mm-ə çatır. Bu ərazilərdə buxarlanma düşən rütubətdən az olduğu üçün bataqlıqlar çoxdur, heyvan və bitki aləmi soyuğa dözümlüdür. T. Rusiya, ABŞ, Kanada və Skandinaviya ölkələrində böyük ərazilər tutur. Cənub yarımkürəsində subantarktik və antarktik iqlim qurşaqlarının bəzi adalarında da (məsələn, Cənubi Sandviç, Kergelen) T. kiçik sahələri əhatə edir, bu zona Antarktik T. adlandırılır. Bundan başqa, yüksək dağlıq ərazilərdə – Cənubi Amerikada And dağlarında, Şimali Amerikada Makkenzi və Müqəddəs İlya dağlarında, Avrasiyada Tibet və Alp dağlarında və s. – meşə zolağı ilə buzlaqlar arasında da belə kiçik rayonlar var. Onlara isə Alp T.-sı deyilir.
Coğrafiya terminləri lüğəti