All dictionaries

tay¹ [tay] isim

Bab, bərabər, münasib, misl. □ Taylı tayın tapmasa, günü ah-vayla keçər. (Atalar sözü).

tay² [tay] isim

1. Tək, bir. □ Öküzün taydı, işin aydı. (Atalar sözü).
2. Ümumiyyətlə, qoşa şeylərdən hər biri. □ Qırılmış cilovun, taydır üzəngin. (M.Rahim). 
3. Eyni mənada ayaqqabı, corab, əlcək və s. haqqında. □ Əlcəyin tayı.
4. Eyni mənada qapı, pəncərə haqqında; lay. □ Yunis qapının bir tayını açanda iri bir şəkil gözünə sataşdı. (Mir Cəlal).

tay³ [tay] isim

1. Kisəyə, yeşiyə və s.-yə qablaşdırılmış yük. □ Hər birinə ağır taylar çatdılar. (Q.Zakir).
2. Üst-üstə yığılmış ot, taxıl, saman, odun və s. qalağı (yığını). □ Küləş tayı.

tay⁴ [tay] isim

1. Bir yeri iki hissəyə bölən şeyin tərəflərindən biri. □ O tayda qurdu gördüm; Sıçradı, durdu gördüm; Kor olaydı gözlərim; Sən gəzən yurdu gördüm. (Bayatı). 
2. Eyni mənada dağ, dərə və s. haqqında. □ Rübabə dərənin o tayında, lap aşağıda qarda yüyürən bir adam gördü. (Mir Cəlal).
3. Eyni mənada çay, göl, dəniz və s. haqqında; sahil, tərəf, yan. □ ..Girdiman torpağının sərhədi Kür çayının o tayından başlanır. (M.Hüseyn).

tay⁵ [tay] qoşma

“Ta” sözünün danışıq dilində işlənən forması. □ Hökumət adamları Nəbinin dalıncan tay kəndə gəlmirdilər. (“Qaçaq Nəbi”).

tay

Day. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

tay¹

Cəlilabad, Şahbuz

Daha. □ Tay nə deyim? (Şahbuz); Tay vədəxilaf olmiyəg (Cəlilabad).

tay²

Dərbənd, Tabasaran

İki-üç yaşar erkək at. □ Tayı üç yaşinnən yuxari minüb üğretmağa ulur (Tabasaran); Atın babasına tay deyədig (Dərbənd).

tay-bərabər [tay-bəra:bər] isim

Tay, bənzər, misl. □ ..İgidlikdə, at çapmaqda, düşmən bağrı yarmaqda tay-bərabəri yox idi. (Ə.Haqverdiyev).

tay-tay¹ [tay-tay] sifət

Taylarla, çox, çoxlu, kisələrlə, yeşiklərlə, top-top. □ İndi top-top, tay-tay parça, kisə-kisə şəkər, un, düyü daşınırdı. (Ə.Əbülhəsən).

tay-tay² [tay-tay] zərf

Hər iki tayı tamamilə açıq halda. □ Geniş pəncərələr açılar tay-tay. (S.Vurğun).

tay-tuş [tay-tuş] isim

Həmyaş və ya hər cəhətdən bir-birinə uyğun olan adamlar, yaxın yoldaşlar, yaşıdlar. □ Adam öz tayını-tuşunu tapmasa, günü ah-vayla keçər. (Atalar sözü).

tay etmək feil

Bərabər tutmaq; bir tutmaq.

tay olmaq feil

Bab olmaq, bərabər olmaq.

tay-tuş

Tay “cütün biri” deməkdir, tuş sözü isə əş sözü ilə bağlıdır (əş –“dost”, “tanış” deməkdir). Tay-tuş (əsli: tay-əş) sinonimlər birləşməsidir. Əş sözünün tuş şəklinə düşməsi tay sözünün təsiri ilə bağlıdır (buna distant təsir deyirlər). M.Cümədə oxuyuruq: Mən səni sevmişəm yeddi yaşında, Bərabərin yoxdur tayı-tuşunda... (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

tay – cüt

Qatırımın axsaq ayaǧı girsin sənin kor gözünə, hələ o tay gözüvü də çıxartsın, töksün ovcuna (C.Cabbarlı); Sənin o cüt gözünü bir deşikdən çıxardaram (Ə.Qasımov).

taya [taya] isim

Üst-üstə yığılmış ot, taxıl, saman, odun və s. qalağı (yığını). □ Köpək taya dibində yatar, elə bilər öz hünəridir. (Atalar sözü).

tayacıq [tayacıx] isim

Kiçik taya, balaca taya. □ Ot tayacığı. Saman tayacığı.

tayalama

tayalamaq [tayalamax] feil

Otu, küləşi, pambığı, taxılı və s.-ni saxlamaq üçün bir yerə toplayıb taya düzəltmək, taya vurmaq. □ Pambığı tayalamaq.