Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

həlimaşı [həlimaşı] isim

Tamamilə həll olub həlməşik hala gələnədək suda bişirilən ət və buğdadan ibarət, adətən səhər tezdən yeyilən horra.

həlimləşmə

həlimləşmək [həlimləşməx'] feil

Həlim olmaq, yumşalmaq (xasiyyətcə, rəftarca). □ Nəhayət, xan həlimləşməyə başladı.. (Y.V.Çəmənzəminli).

həlimlik [həlimlix'] isim

Yumşaqlıq (xasiyyətcə, təbiətcə). □ Cahıllıqda həlimlik, qocalıqda səlimlik. (Atalar sözü).

həlimliklə [həlimlix'nən] zərf

Yumşaqlıqla, mülayimliklə, xoş dillə, xoş rəftarla, həlimanə. □ Həlimliklə rəftar etmək.

həlqə [həlqə]

həlqəvi [həlqəvi] sifət ərəb

Klassik ədəbiyyatda halqa, çənbər, çevrə şəklində, dairəvi, halqaşəkilli mənalarında işlənmişdir.

həll¹ [həll] isim ərəb

1. Ətraflı fikirləşib düşündükdən sonra çətin və ya dolaşıq bir məsələ haqqında bu və ya digər nəticəyə, qərara gəlmə, ona cavab tapma. □ Problemin həlli.
2. Həyata keçirmə (keçirilmə), yerinə yetirilmə. □ Məsələnin qoyuluşu, müzakirəsi və həlli elə gəlib yetişmişdi ki, burada hiylə olduğunu heç kəs güman etməzdi. (Mir Cəlal).
3. Axtarılan rəqəmi, cavabı və s. tapma. □ Krossvordun həlli. Tənliyin həlli.

həll² [həll] isim ərəb

1. Bir cismin və ya mayenin suda və ya başqa maye içərisində öz tərkibini pozub onunla qarışması, onun içində əriməsi.

2. Sifət kimi: çox yetişmiş, dəymiş və ya çox bişmiş; yumşaq. □ Həll pomidor.

həllac [həllaç] isim ərəb

Pambıqatan, yunatan (usta). □ Sən ac, mən ac, qonşu həllac. (Atalar sozü).

həllaclıq [həllaçlıx] isim

Pambıqatma, yunatma sənəti.

həlledici¹ [həlledici] sifət

Bir şeyin inkişafını, gələcəyini təmin edən, həll edən; başlıca, ümdə, əsas, ən mühüm. □ Həlledici mərhələ. Həlledici şərt.

həlledici² [həlledici] sifət

1. Başqa maddəni içərisində həll edən, əridən. □ Kolbanı cizgiyə qədər həlledici maye ilə dəqiq surətdə doldurduqdan sonra cizgidən yuxarıda qalan damcıları süzgəc kağızı ilə qurudurlar.

2. İsim kimi: başqa maddəni öz içərisində həll edən, əridən maddə. □ Bu maddələr bərk və maye halda, bəzən də onların suda (və ya başqa həlledicilərdə) məhlulu şəklində tətbiq edilir.

həlləm-qəlləm [həlləm-qəlləm] sifət

1. Cüvəllağı, fırıldaq, haramzadə, cəncəl. □ ..həlləm-qəlləm adam imiş. (Qantəmir).
2. Qarışıq, dolaşıq. □ ..Bilirsən, bəydadaş, işlər necə həlləm-qəlləmdir? (S.Rəhimov).

həllənmə

həllənmək [həlləmməx'] feil

Nəşələnmək, xoşlanmaq, xoşallanmaq. □ İsti qum mənə ipək yataq kimi gəldi, uzandım, həllənməyə başladım. (Y.V.Çəmənzəminli).

həllolunmaz¹ [həllolummaz] sifət

Həll oluna bilməyən, yaxud həlli çox çətin olan. □ Həllolunmaz məsələ.

həllolunmaz² [həllolummaz] sifət

Başqa maddələr içində həll olmayan, əriməyən.