Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

gərəkməzlik [gərəkməzlix'] isim

Lazımsızlıq, gərək olmama.

gərgənc [gərgənç] sifət

Gərgənc etmək – yaş gönü, dərini qurutmaq üçün yerə salıb gərərək kənarlarını mıxlamaq. □ Gönü gərgənc etmək.

gərgin [gərgin] sifət

1. Gərilmiş halda olan; tarım, dartılmış, tarım çəkilmiş; gərginlik halında olan. □ Gərgin iş. Gərgin qollar.
2. Məcazi mənada: gərginlik halında olan. □ Gərgin əzələlər.
3. Böyük və arasıkəsilməz iş, zəhmət və enerji tələb edən; intensiv. □ Gərgin zəhmət.
4. Zərf kimi: arasıkəsilmədən, intensiv. □ O gərgin işləyirdi.
5. Çətin, ağır; həllini (çıxış yolunu) tələb edən. □ Gərgin vəziyyət. Gərgin stiuasiya.
6. Məcazi mənada: ağır, sıxıntılı, ciddi, çətin, gərginliklə keçən. □ Ölkə müharibə dövrü üçün çox təbii olan son dərəcə gərgin, həyəcanlı bir vəziyyət keçirirdi. (Ə.Əbülhəsən).

gərginləşdirilmə

gərginləşdirilmək [gərginləşdirilməx'] feil

1. Gərgin hala salınmaq, tarımlaşdırılmaq, gərgin edilmək.
2. Məcazi mənada: ağırlaşdırılmaq, ciddiləşdirilmək, çətinləşdirilmək. □ Vəziyyət daha da gərginləşdirildi.

gərginləşdirmə

gərginləşdirmək [gərginləşdirməx'] feil

1. Gərgin hala salmaq; tarımlaşdırmaq. □ Vəziyyəti gərginləşdirmək.
2. Məcazi mənada: ağırlaşdırmaq, ciddiləşdirmək, gərgin etmək, çətinlətmək. □ Vəziyyəti gərginləşdirmək.

gərginləşmə

gərginləşmək [gərginləşməx'] feil

1. Dartılmaq, tarım çəkilmək, gərgin olmaq. □ Əsəbləri gərginləşdi.

2. Məcazi mənada: çox ağırlaşmaq, çətinləşmək, pisləşmək. □ Münasibətlər gərginləşdi.

gərginlik [gərginlix'] isim

1. Gərgin şeyin hal və vəziyyəti. □ Zəncirin gərginliyi.
2. Son dərəcə qüvvə, diqqət, enerji tələb edən hal. □ Beynəlxalq gərginliyi zəiflətmək.
3. Fizika. Qüvvə, temperatur və b. xarici təsir nəticəsində cisimdə baş verən təzyiq qüvvəsi və ya genəlmə kəmiyyəti.
4. Fizika. Elektrikin, cərəyanın gücünü göstərən fiziki halı. □ Gərginliyi 220 volt olan elektrik cərəyanı.

gərginlikli [gərginlix'li] sifət

Fizika. Elektrikin, cərəyanın gücünü göstərən fiziki halı. □ Gərginliyi 220 volt olan elektrik cərəyanı.

gərilmə

gərilmək [gərilməx'] feil

1. Bərk dartılmaq, tarım çəkilmək, tarımlanmaq. □ Sazın telləri gərildi.
2. Məcazi mənada: gərgin hala gəlmək, gərginləşmək. □ Əsəbləri şiddətlə gərildi, damağını dumanlı bir atəş sardı. (A.Şaiq).
3. Qanadları dümdüz hala gəlmək, tam açılmaq. □ Yerdən iki-üç addım hündürdə uçaraq gərilmiş qanadlarını bir dəfə belə çalmadan süzməyə başladı. (M.Hüseyn).

gərmə¹ [gərmə] feil

gərmək¹ [gərməx'] feil

1. Gərilmiş hala gətirmək, dartmaq, tarım etmək, açmaq □ Qarğa döşünü gərməsə qaz olmaz. (Atalar sözü).
2. Bir şeyi uclarından və ya kənarlarından çəkərək düz hala gətirmək.

gərmək² [gərməx'] isim fars

Yemişdən əvvəl yetişən qovun növü. □ Qovunun, gərməyin qurudu tağı; Getməz bu sinəmdən qarpızın dağı. (Aşıq Məmməd).