Fizika terminlər lüğəti

MAQNETOKİMYA

kim. Fiziki kimyanın bir bölməsi; maqnit kimyası.

Maddələrin maqnit xassələri ilə kimyəvi xassələri arasındakı əlaqəni, həmçinin maqnit sahəsinin kimyəvi proseslərə təsirini öyrənir.

MAQNETON

Atom və nüvə fizikasında maqnit momenti vahidi.

Atomun maqnit momenti, əsasən, nüvə ətrafında fırlanan elektronların hərəkəti ilə bağlıdır.

MAQNİTOBİOLOGİYA 

biol. Biofizikanın bir bölməsi.

Xarici süni və təbii maqnit sahələrinin canlı sistemlərə təsirini öyrənir, maqnit sahələrini tədqiq edir və bioloji mənşəli maddələrin maqnit xassələrini müəyyənləşdirir.

MAQNİTOHİDRODİNAMİKA

Elektriki keçirən maye və qazın maqnit sahəsində hərəkətini öyrənən elm; fizikanın hidrodinamika və klassik elektrodinamika sərhədində inkişaf edən bölməsi. 

Öyrəndiyi obyektlər plazma, maye metallar və elektrolitlərdir.

MAQNİTOOPTİKA

Optikanın maqnit sahəsinin təsiri ilə mühitin optik xassələrinin dəyişməsini öyrənən bölməsi.

MAQNİTOSTRİKSİYA maqnit + lat. strictio – sıxılma

Maddə maqnitlənərkən onun forma və ölçülərinin dəyişməsi.

C. Coul kəşf etmişdir (1842).

MAQNON

Ferromaqnit və antiferromaqnit kristallarda adi elastik dalğalardan başqa mövcud olan spin dalğalarına uyğun kvazizərrəciklər.

M.-lar da bozondur.

MENİSK¹ yun. mēniskos – aypara

Bərk cismin səthi ilə toxunduğu yerdə mayenin sərbəst səthinin aldığı forma.

M. nazik (kapillyar) borularda sferik, müstəvi lövhələr arasındakı kiçik məsamədə isə silindrik olur.

MENİSK² yun. mēniskos – aypara

İki sferik səthlə əhatə olunmuş linza (qabarıq-çökük və ya çökük-qabarıq); meniskli sistem.

M. müxtəlif optik sistemlərdə, eynək linzalarında və s.-də istifadə edilir.

METALLOFİZİKA

Fizikanın metalların və onların ərintilərinin quruluş və xassələrini öyrənən bölməsi.

M. bərk cisim fizikasının və metalşünaslığın nəzəri əsasını təşkil edir.

METALLOOPTİKA

Optikanın işığın metalın səthindən qayıtmasını, həmçinin metalın daxilində yayılmasını və udulmasını öyrənən bölməsi.

METALLOQRAFİYA metallar + ...qrafiya

Metal və ərintilərin strukturu haqqında elm; metalşünaslığın tərkib hissəsi.

M. metalın makrostruktur və mikrostrukturunu tədqiq etməklə strukturun yaranma qanunauyğunluğunu, həmçinin metalın mexaniki, elektrik, maqnit, istilik və s. xassələrinin onun strukturundan asılı olaraq dəyişməsini öyrənir.

METAMƏRKƏZ meta... + mərkəz

Cismin sualtı hissəsinin ağırlıq mərkəzi trayektoriyasının əyrilik mərkəzi; onun dayanıqlı müvazinətdə (ləpəyə ən davamlı) olduğu nöqtə.

METROLOGİYA metr + ...logiya

Ölçmə, ölçmədə vəhdət və lazımi dəqiqlik yaratmaq haqqında elm.

Əsas məsələləri: 1) ölçmənin ümumi nəzəriyyəsi; 2) fiziki kəmiyyətlərin vahidlərinin və vahidlər sisteminin yaradılması; 3) ölçmə üsulları və vasitələri; 4) ölçmənin dəqiqliyinin təyini üsulları (ölçmə xətası nəzəriyyəsi); 5) ölçmə və ölçmə vasitələri arasında vəhdət yaratmaq üsulları (qanunvericilik M.-sı); 6) vahidlərin qiymətini etalonlardan nümunələrə və nümunələrdən işçi ölçü vasitələrinə vermək.

MEV

Enerji vahidi; potensiallar fərqi bir mln. volt olan elektrik sahəsini keçərkən elektronun aldığı enerji.

Mev ilə işarə olunur. 1 Mev=10⁶ ev.

MEZOATOM

Atomun elektron örtüyündə bir elektronu mənfi yüklü µ, ᴫ və ya K-mezonla əvəz olunmuş atom.

Elektronu Σ – hiperonla, – hiperonla və antiprotonla əvəz edilmiş atomların da varlığı isbat olunmuşdur. M. müxtəlif maddələrdə mezonların tormozlanması nəticəsində yaranır.