Fizika terminlər lüğəti

HALƏ¹ yun. hálos – dairə, halqa

Neqativdə obyektin işıq saçan, parlayan və ya çox kontrastlı detallarının təsviri ətrafında əmələ gələn qeyri-müntəzəm qaralma.

Fotomaterial üzərindəki fototəbəqənin gümüş-haloid mikrokristallarından səpələnən, habelə fototəbəqədən keçib materialın parıldayan oturacaq təbəqəsindən qayıdan işıq şüalarından əmələ gəlir. Şəklin keyfiyyətini xeyli pisləşdirən H.-nı azaltmaq üçün oturacaq təbəqəsinə tərkibində işığı udan maddə olan qat çəkilir.

HALƏ² yun. hálos – dairə, halqa

Atmosferdə optik hadisələr qrupu. 

Günəşin və ya Ayın ətrafında işıqlı halqa şəklində müşahidə olunur.

HENRİ

Beynəlxalq vahidlər sistemində induktivlik vahidi. hn və ya H ilə işarə olunur.

1 H, cərəyan şiddəti 11 san-də 1 amper dəyişdikdə veber maqnit seli yaranan konturun induktivliyinə bərabərdir.

HİDROTİPİYA hidro... + yun. typos – iz

Suda həll olan boyalardan istifadə etməklə rəngli fotoşəkillərin alınması üsulu.

Qismən rənglənmiş üç təsviri jelatin relyefdən (matrisadan) ardıcıl olaraq kağız və ya plyonkaya köçürməklə əldə edilir. H. rənglərin dəqiq və təsvirin sabit alınmasına imkan verir. Rəngli kinofilmlərin kütləvi çapında xüsusilə əhəmiyyətlidir.

HİSTEREZİS yun. hystérēsis – yubanma

Fiziki kəmiyyətlərin öz dəyişənlərindən çoxqiymətli asılı olması.

Məsələn, seqnetoelektrik (ferromaqnit) maddələrdə elektrik (maqnit) polyarizasiyasının xarici elektrik (maqnit) sahəsindən asılılığını ifadə edən əyri. Sistemin halı nəinki həmin haldakı xarici təsirin qiymətindən, hətta əvvəlki qiymətindən asılı olduğu halqa H. baş verir.

HODOQRAF yun. hodós – yol, hərəkət, istiqamət + ...qraf

Qiymətləri zamanın müxtəlif anları üçün ortaq O nöqtəsində ayrılmış vektor funksiyaların uc nöqtələrinin həndəsi yerindən ibarət kəsilməz əyri.

H. anlayışını elmə U. Hamilton daxil etmişdir. Dəyişən vektorla təsvir olunan fiziki kəmiyyətin zamana görə dəyişməsini və bu dəyişmənin sürətini əyani təsvir edir.