Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

TİNATİN

ərəb. tinatin sözündəndir. Tinatin qadın adı sənin əslin-soyun, kökün, zatın mənalarını ifadə edir.

Cənubi Qafqazda yaşayan digər xalqların da məişətində (xüsusilə Gürcüstanda) geniş yayılmış qadın adıdır.

TİRMƏ

azərb. tirma sözündəndir. Tirmə Şərq ölkələrində üzərində naxışları olan yun və ya ipək parça, yaxud qiymətli şal parçanın və ondan hazırlanmış məmulatın adından olub, Azərbaycan antroponimikasında parça adlarından yaranmış şəxs adları sırasındadır.

TİRMƏXANIM

azərb. Tirma və mürəkkəb adların tərkibində işlənən Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Tirməxanım (bax: ad – TİRMƏ; XANIM) qadın adı Tirmə xanım anlamındadır.

TOFİQƏ

ərəb. tofiq sözündəndir. Tofiqə qadın adı kömək, kömək etmə, yardım, həmçinin Allahın yardımı, köməyi mənasını ifadə edən Tofiq kişi adından (bax: ad – TOFİQ) ənənəvi yolla yaranmışdır.

TOMİRİS

fars mənş. tomiris sözü həyat bəxş edən, nəsil artıran, ruzi yetirən anlamlarındadır. Çox qədim qadın adlarındandır.

Miladdan əvvəl Massaget hökmdarlarından olan qadınlardan biri bu adın daşıyıcısı olmuşdur. Bir çox tarixi mənbələrdə onun müharibələrdə iştirak etməsi, qəhrəmanlıqları haqqında xeyli rəvayətlərə rast gəlinir. Bütün bu məlumatlar Tomiris adının məişətimizdə bu günə qədər mövcud olmasında əsas amil olmuşdur.

TOMRİS

TOVUZ

ərəb. tovuz rəngarəng tükləri və iri yarımdairə şəklində quyruğu olan, Cənubi Asiya ölkələrində yaşayan çox gözəl quşun adıdır.

Məcazi mənada bəzənib-düzənmiş, çox gözəl anlamındadır. Tovuz qadın adı da sözün məcazi mənası ilə əlaqədardır. Adın təhrif olunmuş Tavus, Tavuz formaları da sonradan müstəqil qadın adları kimi rəsmiləşmişdir. Tovuz qadın adı bəzi türk xalqlarının dillərində Tavus şəklindədir.

TAVUS

TAVUZ

TÖHFƏ

ərəb. töhfa sözündən olub, hədiyyə, pay, bəxşiş anlamlarını ifadə edir.

Töhfə adının təhrif olunmuş formaları Töfə, Töhvə də sonradan müstəqil qadın adları kimi rəsmiləşmişdir. Bu gün məişətimizdə ad, əsasən, Töfə şəklindədir.

TÖFƏ

TÖHVƏ

TÖRƏ

qəd. türk dil. töra sözündəndir. Törə qədim türklərdə adətənənələrə əsaslanan hüquq qaydaları, həmçinin hamının tabe olmalı olduğu qaydalar anlamlarını ifadə edir.

XX əsrdə məişətimizdə geniş yayılmış Törə adı bu gün unudulmaqda olan şəxs adları sırasındadır.

TÖRƏXANIM

azərb. Töra və mürəkkəb adların tərkibində işlənən Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

Törəxanım (bax: ad – TÖRƏ; XANIM) qadın adı Törə xanım anlamındadır.

TUBA

ərəb. tuba sözündəndir. Tuba İslam dini ilə əlaqədar rəvayətlərdə Cənnətdə bitən hündür, çox gözəl ağacın adındandır.

Ərəb dilinin fonetik qanunlarına əsasən sözün sonunda gələn i hərfi a kimi oxunmalıdır. Bu qayda dildə bəzən pozulmuşdur, bu səbəbdən də adın Tuba və Tubi olmaqla iki variantı əmələ gəlmişdir. Azərbaycan dilində Tubi dilimizin ahəng qanununa uyğun dəyişərək Tubu formasına düşmüşdür. Məişətimizdə artıq keçən əsrdən ad yalnız Tubu formasındadır (Tuba adının işləndiyi mürəkkəb adlardan savayı).