Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

xalyar

Qax, Zaqatala

Yabanı bitki adı.

xama¹

Astara, Bərdə, Borçalı, Cəbrayıl, Cəlilabad, Daşkəsən, Füzuli, Qazax, Lənkəran, Ordubad, Şərur, Tovuz, Yevlax

Çiy südün üzü. □ Savax-savax bir istikən xama yi, gör nejə kökəlersən (Qazax); Xameyi nəhrədə çalxadıx, yaxşı yağımız oldu (Daşkəsən); Dağa gesseydim, çoxlu xama yə:rdim (Cəbrayıl).

xama²

Qazax

Xəmir mayası.

xama³

Cəlilabad, İmişli, Zəngilan

Xalça toxumaq üçün ip. □ Gəbə toxumağ üçün ikiput xama hazırramışam (Zəngilan); Xamadan ilmə vırallar (İmişli); Xalça toxıyəndə xamam çatmadı, borc aldım (Cəlilabad).

xama⁴

Astara, Lənkəran

Mitillik parça.

xama⁵

Xaçmaz

Qoca.

xamalaşmax

Xaçmaz

Qocalmaq. □ Camış tamam xamalaşmışdı.

xama:yl

Çənbərək

İşsiz, bikar, boş. □ Amanoy Həsif xama:yl gəzir.

xama:yr

Çənbərək

xamgün

Qazax

Gəliri müəyyənləşdirilməmiş əməkgünü. □ Hələ yüz doxsan xamgünüm var, çoxlu taxıl alajam ona.

xamxırt

Bakı

Şey-şüy.

xamırramax

Çənbərək

İşdən soyumaq, tənbəlləşmək. □ Fışqar Novruz yaxşı işdiyirdi, da: xamırrıyıf.

xamırtikanı

Ağbaba

Yabanı bitki adı.

xamra

Ağdam, Borçalı, Cəbrayıl, Daşkəsən, Füzuli, Gədəbəy, Xanlar, Qazax, Tərtər, Tovuz

xamralı

Ağcabədi, Ağdam, Ağdərə, Bolnisi, Borçalı, Cəbrayıl, Gədəbəy, Goranboy, Göyçay, Qazax, Tərtər, Tovuz

Xəmirinə maya vurulmuş ve sacda bişirilən qalın çörək. □ Fətiri tişim yoxdu də:ni əməlli ötürəmmerəm, xamralıyı yaxşı ye:rəm (Gədəbəy); Xamralıyı yəti <gətir>, bozartmıyı ye:əx' (Borçalı).

xamro:uz

Şuşa

Xəmir mayası. □ O xamro:uzu ver mana, xamır qatıram.

xamsalyan

Zaqatala

Yabanı bitki adı <boyaq maddəsi kimi istifadə olunur>.

xamtav

Cəbrayıl

Bir az xam, bir az naşı.

xamus

Dərbənd, Tabasaran

Böyürtkən. □ Xamusdan murabba ələyədülər, yəxşi əngilavasi də uladu (Dərbənd); Uşaxlar xamus dərmağa gitdilər (Tabasaran).