Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

udulma

udulmaq¹ [udulmax] feil

1. Udlaq əzələlərinin hərəkəti ilə bir şeyi ağız boşluğundan qida borusuna və mədəyə ötürülmək.

2. Məcazi mənada: öz içinə alıb yox eləmək, həmişəlik aparılmaq, ümumiyyətlə, məhv edilmək, yox edilmək, puç edilmək, çökmək, qaplamaq, qavranılmaq, içinə alaraq görünməz edilmək.
3. Məcazi mənada: xoşagəlməz, təhqirli bir sözə, hərəkətə sakitcə, etirazsızca dözülmək, ötürülmək, cavabsız qoyulmaq, fikir verməmək.

udulmaq² [udulmax] feil

1. Oyunda, yarışda üstün gəlmək, aparmaq.
2. Lotereya, loto, istiqraz oynanışında uduş əldə edilmək, bəxtinə çıxmaq. □ Lotereyada üç maşın udulmuşdur.

udum [udum] isim

Udarkən udlaq əzələlərinin birdəfəlik hərəkəti, udma hərəkəti. □ Qarı əvvəlcə uşağa xeyli su içirtdi və tapşırdı ki, son udumunu udmayıb ağzında saxlasın, elə ki püflədi, o vədə udsun. (Ə.Vəliyev).

udum-udum [udum-udum] zərf

Udumlarla, qurtum-qurtum, az-az. □ Tofiq isti çaydan udum-udum içə-içə təəccüblə boylanıb bayıra baxdı. (M.Rzaquluzadə).

uduş [uduş] isim

İstiqrazda, lotereyada və s.-də udulmuş pul, şey. □ Uduşların ödənilməsi. Uduş cədvəli.

uduşlu [uduşdu] sifət

Uduşa hüquq verən, udan, uduş düşən. □ Uduşlu əmanət. Uduşlu bilet.

uduşsuz [uduşsuz] sifət

Uduş düşməyən, udmayan. □ Uduşsuz lotereya bileti.

uduzma

uduzmaq [uduzmax] feil

1. Oyunda, yarışda, döyüşdə, mübahisədə və s.-də məğlub olmaq, basılmaq, yenilmək. □ Şahmatda uduzmaq. Yarışda uduzmaq. Müharibədə uduzmaq.

2. Qumarda pul və ya şeyini baxtalamaq, itirmək, əlindən çıxarmaq. □ Bu gecə on beş tümənin hamısını bir yerdə uduzdum. (M.F.Axundzadə).

3. Məcazi mənada: üstünlüyünü, yaxşı, əlverişli imkanını, xeyrini, yaxud fürsəti əlindən qaçırmaq, itirmək, malik olduğu və ya ola biləcəyi şeydən məhrum olmaq. □ Rüstəm bildi ki, işi uduzub. (M.İbrahimov).

uduzulma

uduzulmaq [uduzulmax] feil

"Uduzmaq" feilinin məchul növü. □ Oyun uduzuldu.

uf [uf] nida

1. Kədər, təəssüf, məyusluq, ağrı, yorğunluq, bezginlik, bəzən də fərəh, sevinc hisslərini ifadə edir. □ Kim bilir, yollarında ey rəna; Nə qədər, uf, boyun bükənlər var. (A.Şaiq).

2. Yüngüllük, xoşlanma, ürayəyatma hisslərini ifadə edir; uxay! □ Uf, necə rahat oldum! Uf, adam özünü gecə yüngül hiss edir. Uf, nə sərin hava gəldi.

ufacıq [ufacıx] sifət

1. Kiçicik, çox kiçik, çox xırda, çox balaca. □ Ufacıq işləri hünər sanma; Belə işlər keçər sühulət ilə. (M.Ə.Sabir).

2. Zərf kimi: azacıq, bir az, cüzi. □ Sona da Bahadırın əksini ufacıq çəkdirib medalyonda döşündən asırdı. (N.Nərimanov).

ufaq [ufaq] sifət

Kiçik, balaca, xırda. □ Məhərrəm ufaq zəngi çaldı, otağı sükut bürüdü. (H.Nəzərli).

ufaqlıq [ufaqlıx] isim

Kiçiklik, balacalıq, xırdalıq.