Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

eksperiment [ek'speriment] isim lat. experimentum – sınaq, təcrübə

Elmi araşdırma çərçivəsində hansısa fərziyyənin, problemin qəbul edilmiş vasitə və metodlarla öyrənilməsi, təsdiqi üçün həyata keçirilən praktik fəaliyyət, təcrübə. □ Eksperiment aparmaq.

ekspert [ek'spert] isim lat. expertus – təcrübəli

Konkret fəaliyyət sahəsində (siyasət, iqtisadiyyat, hüquq və s.) peşəkar rəy verməyə qadir olan mütəxəssis. □ Ekspert şərhi. Ekspert rəyi.

Həmçinin bax:

ekspertiza [ek'spertiza] isim lat. expertus – yoxlama, cavablandırma

Mübahisəli məsələlərin həlli üçün dəvət edilən mütəxəssislər qrupunun apardığı dəqiq yoxlama və ya qiymətləndirmə prosesi. □ Tibbi ekspertiza.

Həmçinin bax:

eksponat [ek'spanat] isim lat. exponatus – nümayiş etdirilən, göstərilən

Muzey, yaxud sərgi salonlarında nümayiş etdirilən və müəyyən tarixi, bədii, informativ dəyəri olan əşya. □ Nadir eksponat.

eksport [ek'sport] isim latın

İqtisadiyyat. Xaricə satış və ya mübadilə məqsədilə mal, əmtəə aparılması, ixrac. □ Eksport mallar.

ekspozisiya [ek'spazisiya] isim lat. expositio – ifadə etmək, təsvir

1. Müxtəlif şeylərin, materialların və s.-nin müəyyən qayda üzrə yerləşdirilməsi, düzülüşü, qoyuluşu; tamaşa edilmək üçün müəyyən qaydada, müəyyən sistemdə düzülmüş, yerləşdirilmiş, qoyulmuş şeylər. □ Sərginin düzgün ekspozisiyası. Muzey ekspozisiyası.

2. Ədəbi əsərin süjetinin hissələrindən biri. □ Ekspozisiyada əsərin əks etdirdiyi əhvalatların lap əvvəlki tarixçəsi, bu əhvalatların hansı şəraitdə yaranıb inkişaf etdiyi göstərilir.

3. Fizika. Şəkil çəkərkən fotoaparat obyektivinin açıq qalmalı olduğu müddət.

ekspres [ek'spres] isim ing. express < lat. expressus – sürətli

1. Böyük məsafələri dayanmadan gedən sürətli nəqliyyat vasitəsi (qatar, gəmi, avtobus). □ Ekspres qatar.

2. Sifət kimi: təcili, sürətli, tələsik. □ Ekspres sorğu.

ekspressiya [ek'spressiya] isim lat. expressio

1. Nitqin obrazlılıq, emosionallıq keyfiyyəti; ifadəlilik; hislərin, baxışların ifadəsinin xüsusi gücü. □ Xüsusi nəvaziş – əzizləmə, kiçiltmə bildirən şəkilçilər, məcazlar, ritorik fiqurlar da ekspressiya vasitələri hesab olunur.

2. İncəsənət. Xüsusi emosional təsir gücünə malik olan bədii əsərlərə xas keyfiyyət. □ Ekspressiya bütöv bir əsər və ya onun ayrı-ayrı hissələri üçün səciyyəvi ola bilər.

ekspromt [ek'spromt] sifət lat. expromptus – hazır vəziyyətdə olma, əl altında olan

1. Xüsusi hazırlıq olmadan deyilən, ifa olunduğu anda yaradılan, improvizasiyaya əsaslanan (şeir, musiqi əsəri, danışıq, yaxud hərəkət). □ Ekspromt çıxış.

2. İsim kimi: bədahətən, yaxud qabaqcadan düşünülmədən yazılan epiqram, zarafat xarakterli kiçik şeir. □ Meyxanaçının növbəti ekspromtu.

ekstaz [ek'staz] isim yun. extasis – heyran olma

Bir şeyə vurğunluğun, heyrətdən doğan coşqunluğun yüksək həddi. □ Ekstaza gəlmək.

ekstensiv [ek'stensif] sifət lat. extensivus – sərbəst, istənilən kimi, müxtəlif məna verilə bilən

Dərinə deyil, enə (yana) inkişaf edən; keyfiyyətlə yox, kəmiyyətlə bağlı olan; intensivliyə zidd olan anlayış. □ Ekstensiv əmək.

Həmçinin bax:

ekstern [ek'stern] isim lat. externus – zahiri, kənar, yad, özgə

1. Ali təhsil müəssisəsində oxumadan orada imtahan verən şəxs. □ Ekstern imtahan.

2. Təcrübə keçmək məqsədilə xəstəxanada pulsuz işləyən həkim. □ Ekstern şərtləri ilə çalışmaq.

eksteryer [ek'steryer] isim fr. exterieur < lat. exterior – zahiri görünüş

Binanın, maşının və s. xarici görünüşü, dizaynı. □ Villanın eksteryeri.

ekstra [ek'stra] sifət lat. extra – həddən artıq

Ən yaxşı, ən keyfiyyətli, ən yüksək. □ Ekstra çay.

ekstradisiya [ek'stradisiya] isim fr. extradition < lat. ex... – “-dan²” şəkilçisi + traditio – ötürmə, vermə

Cinayətkarın başqa ölkəyə verilməsi; bir ölkənin ərazisində cinayət törətmiş şəxsin mühakimə olunmaq və həbs cəzası çəkmək üçün həmin dövlətə təhvil verilməsi. □ Müttəhimi ekstradisiya etmək.