Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

BUĞAC türk.

buğac sözü gil qab, həmçinin dağ aşırımı mənasındadır.

Buğa sözü ilə də əlaqədardır. “KitabiDədə Qorqud” dastanlarının qəhrəmanlarındandır. Eposda Dirsə xan oğlu Buğac buğanı öldürür, Dədə Qorqud bu əhvalatla əlaqədar ona Buğac adını verir. Beləliklə, igidliklə əlaqədar Buğac kişi adı buğa kimi igid, cəsarətli mənasındadır.

BUĞDAY türk mənş.

buğday sözü iki məna ifadə edir: 1. Başçı, rəhbər, lider; 2. Dənindən un üyüdülən bitki – buğda. Azərbaycan antroponimikasında qədim, köhnəlmiş adlardandır.

BULUD azərb.

bulud sözünün bir necə mənası vardır: 1. Yer səthindən yuxarıda, səmada qatı təbəqə şəklində toplanan və yenidən yağıntı (qar, yağış) şəklində yerə enən su yığını; 2. Uzunsov, girdə, dayaz, iri boşqab; 3. Dənizdən çıxarılan və əslində bitkiyəbənzər bir heyvanın bədənindən ibarət olan çox elastik, yumşaq və məsaməli bir cisim (silmək, bədəni yumaq və s. üçün işlədilir). Məcazi mənada isə bulud sözü təhlükə, qorxu, tutqunluq (çox zaman da “qara” sözü ilə birlikdə) mənasında işlənir.

Bulud/Bulut şəxs adı sözün birinci mənası ilə əlaqədardır. Adın təhrif olunmuş forması Bulut da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

BULUT

BULUDXAN azərb.

mürəkkəb adların tərkibində işlənən Bulud adı və arxaikləşmiş xan titulunun birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır.

BULUTXAN

BURXAN türk.

burxan sözündəndir. Burxan kişi adı elçi, xəbər gətirən, peyğəmbər, büt, budda anlamlarındadır.

Dilçilikdə adın mənşəyi ilə bağlı mübahisəli məqamlar da mövcuddur. Bürhan adı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.

BURZU ərəb.

burzu (əslində buruz) sözündən olub, dilimizdə üzə çıxma, aşkarda olma, həmçinin ədavət, süründürmə mənalarını ifadə edir. Burzu kişi adı sözün aşkarda olma, üzə çıxma mənaları ilə əlaqədardır.

XX əsrin ortalarına qədər məişətimizdə geniş yayılmış Burzu kişi adı bu gün artıq unudulmaqda olan şəxs adları sırasındadır.

BUTA fars.

buta sözündəndir. Buta sözü dilimizdə bir neçə məna ifadə edir: 1. Qönçə; 2. Gül və badam formasında parça üzərində kiçik naxış, kiçik gül şəkli; 3. İçində qiymətli metallar – qızılgümüş əritmək üçün odadavamlı material olan gildən düzəldilmiş qab.

Azərbaycan antroponimikasında müştərək şəxs adları sırasında olan Buta kişi adı sözün üçüncü, yəni gil qab mənası ilə əlaqədardır.

BÜLBÜL fars.

bülbül (əslində bolbol) sözü gözəl səsli quş deməkdir.

Bülbül Azərbaycan antroponimikasında təxəllüsdən yaranmış şəxs adları sırasındadır.XIX əsrdə Şuşada “Məclisifəramuşan” ədəbi məclisinin fəal üzvlərindən olmuş şairlərdən Molla Saleh Bülbülün təxəllüsündəndir. Sonradan rəsmi ad olaraq formalaşsa da, məişətimizdə geniş yayılmamışdır.

BÜLƏND fars.

büland sözü uca, yüksək anlamlarını ifadə edir. Bülənd/ Bülənt şəxs adı asimana, ərşə bülənd olmaq, yəni göylərə qalxmaq, yüksəlmək, ucalmaq mənasındadır.

Qədim türk adlarındandır. Adın təhrif olunmuş forması Bülənt də sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.

BÜLƏNT

BÜNYAD fars.

bünyad sözü özül, təməl; əsas, kök mənasınıdadır. Şəxs adı olaraq Bünyad özül, təməl sözü ilə əlaqələndirilir.

Bu gün Bünyad artıq məişətimizdə unudulmaqda olan kişi adlarındandır. Lakin Bünyadov, Bünyadzadə, Bünyadlı soyadlarının kifayət qədər olması məişətimizdə XX əsrin ortalarına qədər Bünyad kişi adının geniş yayılmasına dəlalət edir.

BÜRCƏLİ ərəb.

BÜRHAN ərəb.

bürhan sözü əsas, haqqı nahaqdan, pisi yaxşıdan ayıran sübut, dəlil, isbat mənasındadır.

Azərbaycan antroponimikasında mövcud Burxan şəxs adı ilə eyniləşdirilir ki, bu da düzgün deyildir. Bürhan adı ilə Burxan adının heç bir əlaqəsi yoxdur.