Словари
Jurnalistika terminləri lüğəti
təsis müqaviləsi
Kütləvi informasiya vasitəsinin həmtəsisçiləri arasında bağlanmış, onların qarşılıqlı hüquqlarını, vəzifələrini, məsuliyyətlərini əks etdirən, habelə həmtəsisçilərin tərkibinin dəyişdirilməsi qaydalarını, yarana biləcək mübahisələrin həlli şərtlərini müəyyənləşdirən müqavilə.
Jurnalistika terminləri lüğətitəsisçi
Hər hansı media qurumunun əsasını qoyan, onu yaradaraq dövlət qeydiyyatından keçirən şəxs.
Azərbaycanda dövlət orqanları, bələdiyyələr, siyasi partiyalar, ictimai birliklər, idarə, müəssisə və təşkilatlar, ölkə ərazisində daimi yaşayan vətəndaşlar təklikdə və ya başqaları ilə birlikdə KİV-in T.-si ola bilərlər. Lakin bəzi hüquqi (siyasi partiyalar, dini qurumlar) və fiziki şəxslər (ağır və ictimai mənəviyyat əleyhinə olan cinayətlərə görə əvvəllər məhkum edilmiş, habelə məhkumluğu ödənilməmiş insanlar; fəaliyyət qabiliyyətinin məhdudluğu məhkəmə tərəfindən təsdiqlənmiş vətəndaşlar) teleradio təşkilatı təsis etmək hüququndan məhrumdurlar. Xarici ölkə vətəndaşlarının Azərbaycanda KİV təsis etməsinə də müəyyən məhdudiyyətlər qoyulub. KİV-in fəaliyyətinə məhkəmənin qərarı olmadan yalnız T. özü xitam verə bilər.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitəsisçinin statusu
Kütləvi informasiya vasitəsi təsisçisinin qanunla müəyyənləşdirilmiş hüquq və vəzifələrinin məcmusu.
Media orqanının təsisçisi redaksiya nizamnaməsini təsdiq edir, onunla müqavilə bağlayır, məhsulun istehsal və yayım istiqamətlərini müəyyənləşdirir, maliyyə, avadanlıq və texniki təchizat məsələlərini həll edir. Təsisçi kütləvi informasiya vasitəsində çıxış etmək, bəyanat vermək, digər rəsmi məlumatlar yerləşdirmək hüququna malikdir. Həmin çıxış, bəyanat və məlumatlara görə redaksiya məsuliyyət daşımır. Nizamnamədə və redaksiya ilə bağlanmış müqavilədə göstərilən hallar istisna olmaqla təsisçilər KİV-in istehsalına və yayımına müdaxilə edə bilməzlər.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitəşkilatlandırma funksiyası
Jurnalistikanın ictimai rəyi müəyyən istiqamətdə formalaşdıraraq müxtəlif sosial institutların səylərini ümumi vəzifələrin icrasına yönəltməkdən ibarət olan inteqrativ funksiyası.
Medianın «dördüncü hakimiyyət» kimi gücü, cəmiyyətdə ictimai nəzarətin effektivliyi faktik olaraq jurnalistikanın bu funksiyanı nə dərəcədə uğurla yerinə yetirməsindən asılıdır.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitəşviqat
ər.
İnsanları müəyyən addımlar atmağa sövq etmək üçün onların şüuruna, davranış və psixologiyasına təsir göstərmək yolu ilə həyata keçirilən siyasi fəaliyyət.
T. şifahi, yazılı və əyani olur. T. aparmaq üçün kütləvi informasiya vasitələrindən geniş istifadə edilir. Lakin maarifləndirmədən fərqli olaraq T. birbaşa siyasi məqsəd daşıyır və buna görə jurnalistika funksiyası ilə eyniləşdirilə bilməz.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitəşviqat materialları
Siyasi kampaniyalar (seçki, referendum və s.) zamanı müxtəlif üsullarla, o cümlədən media vasitəsilə yayılması nəzərdə tutulan, insanları müəyyən addımlar atmağa sövq etmək məqsədi güdən çap məhsulları, audiovizual və digər materiallar.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitiraj
fr. tirage, tirer – çap etmək, sayını artırmaq
Hər hansı nəşrin, mətbu əsərin çap nüsxələrinin miqdarı.
Qəzet, jurnal, broşür və s.-nin T.-ı, əsasən, oxucu tələbatı nəzərə alınmaqla redaksiyalar və yayım firmaları tərəfindən müəyyənləşdirilir, nəşrin istinad məlumatlarında göstərilir.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğətitirajın müsadirəsi
Çap olunmuş, yaxud satışa çıxarılmış nəşrlərin nüsxələrinin əvəzi ödənilmədən icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən redaksiyadan götürülməsi və ya satış məntəqələrindən yığışdırılması.
Qanunvericilik məhkəmənin qərarı olmadan kütləvi informasiya vasitəsi məhsulunun yayılmasına maneə yaratmağa, o cümlədən tirajın, yaxud onun bir hissəsinin müsadirəsinə icazə vermir. Tirajı və ya onun bir hissəsini qeyri-qanuni müsadirə, yaxud məhv etməyə görə mülki, inzibati, cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur.
Jurnalistika terminləri lüğətititul vərəqi
lat. titulus – bir şeyin üstündə yazı
Nəşrin əsas mətnindən öndə yerləşdirilən, onun haqqında ən mühüm məlumatları əks etdirən vərəq.
T.V.-ndə nəşrin dərc olunduğu yer və il göstərilir, onun müəllifinin (müəlliflərinin), habelə nəşriyyatın adları, müəyyən hallarda əlavə məlumatlar verilir. Kitabların, iri jurnalların, bəzən broşürlərin T.V. olur. Bu vərəq biblioqrafik təsvirin tərtib edilməsi üçün əsas mənbə sayılır.
Həmçinin bax:
Jurnalistika terminləri lüğəti