Jurnalistika terminləri lüğəti

tok-şou

ing. talk show < talk – söhbət + show – tamaşa, görünüş

Televiziya və radioda müxtəlif problemlərə həsr olunmuş ictimai müzakirə proqramı.

T-Ş. geniş ­ya­yılmış proqram formatıdır. Bu formatda verilişdə aparıcının təklif etdiyi mövzuda studiyaya dəvət olunmuş bir və ya bir neçə mütəxəssislə diskussiya aparılır, əksər ­hallarda zalda əyləşmiş iştirakçılara da sual vermək, rəy bildirmək üçün imkan yara­dılır.  

tolerantlıq

lat. tolerantia – dözüm

Fərqli fikirlərə, adət-ənənələrə, inanclara, həyat tərzinə, rəylərə dözümlü münasibət.

T. jurnalistin ən müxtəlif informasiya mən­bələri ilə sayğılı münasibəti, bütün şəra­it­lərdə obyektivliyini qoruyub saxlaması, qə­rəzə və tərəfkeşliyə yol verməməsi üçün lazım olan mühüm keyfiyyət, fikir müxtə­lifliyinin və plüralizmin təmin olunmasının əsas şərtidir.

ton

yun. tonos – gərginlik, vurğu

1. Ya­zının və ya şifahi nitqin ümumi ahəngi, ­üslubu. 

2. Oxu və ya danışıq zamanı səs tellərinin rəqsetmə tezliyi ilə müəy­yən­lə­şən səs keyfiyyəti, səsin yüksəkliyi və ­emosional çaları. 

3. Televiziya və kino ­təs­­virində yum­şaq rəng keçidlərini təmin edən key­fiyyət, çalar.

Bu keyfiyyət ekran əsərinin koloritini yaradan amillərdən bi­ri­dir. 

4. Dav­ranış tərzi; məs.: onunla bu ton­d­a davranmaq yaxşı deyil.

tonallıq

yun. tonos – gərginlik, vurğu

1. Təs­virin, səsin, rənglərin ahəngdarlığı, ­har­mo­ni­yası.

toplu

Materialların seçilməsinə və düzül­məsinə görə yaradıcılıq fəaliyyətinin nə­ticəsi kimi qiymətləndirilən, müstəqil əsərlərdən ibarət olan məcmuə.

Belə məcmuələrə ensiklopediyalar, antolo­giya­lar misal ola bilər.

törəmə əsər

törəmə informasiya

Hər hansı informa­siyadan qaynaqlanan, ondan şaxələnən əlavə məlumat.

İnformasiya sahib­lərin­dən alınan sənədləşdirilmiş məlu­mat­lar­dan T.İ. məhsulu yaradılması yalnız ilkin mənbəyə istinad etmək şərti ilə məqbul hesab olunur.

trafaret

it. traforetto – dəlmə-deşik edil­miş

1. Orijinal olmayan, şablon ifadə, forma, davranış tərzi.

2. Təsviri, mətni hər hansı səthə köçürmək üçün istifadə olunan qəlib.

trafik

Müəyyən zaman kəsiyində telekommunikasiya şəbəkəsi ilə ötürülən infor­ma­siyanın həcmi.

transkoder

lat. trans – içərisindən, üzə­rin­dən, arası + fr. code – işarə

Bir televiziya sistemindən, yaxud formatından digərinə keçidi təmin edən xüsusi qurğu.

transliterasiya

lat. trans – içərisindən, üzərindən, arası + lat. littera – hərf

Bir yazı sistemindəki hərflərin başqa yazı sisteminin hərfləri ilə verilməsi.

translyasiya

lat. translatio – ötürmək, yaymaq

1. Səsin, musiqinin, görüntünün radiodalğalar və elektrik siqnalları va­si­tə­silə uzaq məsafəyə ötürülməsi.

2. Stu­di­ya­dan kənarda keçirilən hər hansı kütləvi tədbirin televiziya, radio, internetlə canlı yayımlanması.

3. Rabitə kanalının aralıq məntəqələrində naqillə yayılan elektrik siq­nallarının və ya radiosiqnalların qəbulu və yenidən başqa qəbuledicilərə ötü­rül­məsi.

travmagen material

İnsanların psi­xi­kasında mənfi iz buraxan, qorxu və na­rahatlıq hissini gücləndirən, zorakılığa, qəddarlığa və s.-yə meyil yaradan media ma­terialları.

Qərb alimlərinin fikrincə, əy­ləncəli veri­liş­lərin və serialların bir qismi T.M. səciy­yəlidir.

trekinq

ing. tracking – izləmək, müşayiət etmək

1. Mətnin işarələnmiş hissəsində simvollar arasında məsafənin proporsional sıxılması və ya genişləndirilməsi.

Bu hə­min hissənin, yaxud bütövlükdə mətnin həcminin dəyişdirilməsinə xidmət edir.

2. Hərəkət edən obyektin zamandan asılı olaraq kadrda ye­rinin müəyyənləşdirilməsi prosesi.

T. al­qoritmi kadrları ardıcıl olaraq təhlil edir, hərəkətin parametrlərini tapır, onları kadr tezliyi ilə tutuşdurur.

treninq

ing. training < train – öyrətmək, tərbiyə etmək

Müəyyən sahədə bilik və bacarıqların artırılması məqsədilə təşkil ­olunan qısamüddətli təlim.

Jurnalistika sürətlə inkişaf edən və yeniləşən fəaliyyət sahəsi olduğundan media işçiləri üçün T.-lər tez-tez keçirilir: onlar faktik olaraq ix­tisas­artırma kurslarını əvəzləyir.